Hoogspanningsleiding vormt risico

Is het slecht voor je gezondheid om bij hoogspanningskabels te wonen? De discussie laaide op, toen netbeheerder TenneT in 2009 met negen gezinnen financiële compensatie besprak.

Tussen het Zuid-Hollandse Wateringen en Bleiswijk werd een nieuwe hoogspanningsleiding aangelegd, een 380 kilovolt verbinding. Voor een groot deel is de kabel bovengronds, voor een klein deel ondergronds. Bewoners van negen huizen die dicht in de buurt van het traject van de ondergrondse kabel wonen, mochten op kosten van netbeheerder TenneT verhuizen. Ze zijn niet verplicht dat te doen.

Gezondheidsrisico

Het was voor het eerst dat inwoners in Nederland schadeloos werden gesteld in verband met de aanleg van een hoogspanningsleiding. Dat riep vragen op over de veiligheid van wonen in de buurt van elektriciteitskabels.

Elektromagnetische straling

De schadeloosstelling van de Zuid-Hollandse gezinnen komt voort uit overheidsbeleid dat enkele jaren geleden van kracht ging. Dat houdt in dat nieuwe hoogspanningskabels niet dicht in de buurt van woningen mogen komen, uit voorzorg vanwege elektromagnetische straling. De afstand van woningen tot hoogspanningsmasten moet volgens richtlijnen van het RIVM tegenwoordig minimaal vijftig meter zijn. Toen TenneT in het kader van het Randstad 380 kV-project een nieuwe verbinding aanlegde, kwam de kabel op enkele plekken erg dicht in de buurt van woningen. Om die reden zei TenneT de betrokken bewoners schadeloos te hebben gesteld.

Gezondheidseffecten

Alzheimer

Naar de effecten van hoogspanningskabels op de gezondheid is veel onderzoek verricht. Wie in de buurt van een hoogspanningsleiding woont zou voortdurend aan hoge elektromagnetische straling worden blootgesteld. Volgens Zwitsers statistisch onderzoek bestaat er een hogere kans op de ziekte van Alzheimer bij mensen die langer dan tien jaar binnen een straal van vijftig meter in de buurt van hoogspanningsleidingen wonen. Het gaat hier om een statistisch onderzoek, wat betekent dat simpelweg is gekeken of het aantal Alzheimergevallen groter was naarmate deze mensen dichterbij een hoogspanningskabel woonde. Of er daadwerkelijk een oorzakelijk verband is tussen de twee is nog niet aangetoond.

Leukemie

Er zijn enkele aanwijzingen dat voortdurende blootstelling aan hoge elektromagnetische straling de kans op leukemie bij kinderen verhoogt, maar wetenschappelijk bewijs is er niet.

Overige gezondheidseffecten

Dicht in de buurt van een hoogspanningskabel wonen - dus op een afstand van minder dan vijftig meter - kan volgens verschillende onderzoeken effect hebben op het ontstaan van andere ziektes. Volgens onderzoeken van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het International Agency for Research on Cancer (IARC) zorgt het dichtbij een hoogspanningskabel wonen voor een verhoogd risico op ziektes als:

Ook hier is echter nog twijfel over een oorzakelijk verband.

Adviezen

Mede op basis van bevolkingsonderzoeken in Engeland en Duitsland adviseren het RIVM en de Gezondheidsraad voor de zekerheid een permanent gemiddeld stralingsniveau van maximaal 0,4 microTesla. In bevolkingsonderzoeken is bij voortdurende belasting van 0,4 microTesla geen toename van de kans op leukemie bij kinderen gevonden.

Wintrack-mast

TenneT gebruikt bij de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen de nieuwe Wintrack-mast, die straling beperkt. Binnen een straal van vijftig meter van zo’n mast komt het niveau niet boven 0,4 microtesla. Dat komt doordat de hoogspanningsdraden bij de Wintrack-mast dichter bij elkaar hangen dan bij de oudere hoogspanningsmasten. Daardoor ontstaat langs de hoogspanningsverbinding een smaller magnetisch veld.

Onzekerheid

Voor de mensen die dicht in buurt van oudere hoogspanningsleidingen en masten wonen, blijft onzekerheid over gezondheidsrisico’s bestaan. Het RIVM denkt dat van de 270 nieuwe gevallen van leukemie bij kinderen die elk jaar voorkomen, hoogstens één nieuw geval van leukemie kan worden toegeschreven aan elektromagnetische straling die hoger is dan 0,4 microTesla. Het gaat hierbij om een schatting, ervan uitgaande dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen elektromagnetische straling en leukemie. Dat verband is volgens het RIVM vooralsnog niet aangetoond.

Auteur: Jan Willem Wensink en Kim van der Vliet
Bronnen: TenneT, Ministerie van VROM, RIVM

Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren