Website van het Jaar

Immuunsysteem

Bouw van het immuunsysteem

Het immuunsysteem of afweersysteem dat je lichaam beschermt tegen indringers van buitenaf bevindt zich door je hele lichaam. Onder andere je huid, darmen, luchtwegen, bloed en lymfestelsel maken hier deel van uit. 

Functie van het immuunsysteem

Je immuunsysteem is betrokken bij het beschermen van je lichaam tegen ziektes. Zo moet het je beschermen tegen lichaamsvreemde stoffen:

  • Bacteriën.
  • Virussen.
  • Schimmels.
  • Parasieten.

Werking van het immuunsysteem

Je afweersysteem werkt op drie verschillende manieren:

  • Fysieke barrière.
  • Algemene afweer.
  • Specifieke afweer.

Fysieke barrière

De fysieke barrière bevindt zich tussen je inwendige lichaam en je omgeving. Tot de fysieke barrière behoort bijvoorbeeld je huid. Je huid is de grens tussen binnen en buiten en zorgt ervoor dat schadelijke stoffen niet in je lichaam komen. Daarnaast maken de slijmvliezen in je luchtwegen en darmen deel uit van je immuunsysteem. Het slijmvlies van de luchtwegen vangt de bacteriën op en vervoert ze naar je keelholte. In je keelholte komen de bacteriën vervolgens in aanraking met stoffen die de bacteriën doden voordat ze schade kunnen toebrengen aan je lichaam. Als laatste horen ook speeksel en maagzuur tot de fysieke barrière. Beide zorgen ervoor dat er veel bacteriën dood gaan voordat ze je lichaam kunnen infecteren.

Algemene afweer

De zogenaamde algemene afweer richt zich niet specifiek op één ziekteverwekker, maar op alle ziekteverwekkers die in je lichaam voorkomen. De witte bloedcellen die betrokken zijn bij de algemene afweer ‘reizen’ door ons lichaam en vernietigen alle ziekteverwekkers en lichaamsvreemde stoffen die ze tegenkomen. Als je een wondje krijgt, dan komen er stofjes vrij die afweercellen naar de plek van het wondje lokken Deze kunnen dan eventueel binnengedrongen ziekteverwekkers te vernietigen.

Specifieke afweer

De specifieke afweer richt zich niet op alle ziekteverwekkers die in je lichaam voorkomen tegelijk, maar op één ziekteverwekker in het speciaal. Als ziekteverwekkers zich snel kunnen verspreiden in je lichaam, dan kan het gebeuren dat je algemene afweer niet meer in staat is om deze ziekteverwekkers te vernietigen. Je specifieke afweer is dan noodzakelijk.

De specifieke afweer maakt gebruik van zogenaamde lymfocyten. Lymfocyten zijn specifiek door de zogenaamde receptoren (ontvangers van prikkels) die ze op de buitenkant van de cel (celmembraan) hebben. Deze receptoren ‘passen’ alleen op een specifiek eiwit op de wand van een ziekteverwekker (het antigeen). Zoals een sleutel alleen maar bij één slot past. Als de lymfocyt en de ziekteverwekker bij elkaar passen, dan vindt er een reactie plaats, als ze niet bij elkaar passen, dan gebeurt er niks. Iedere lymfocyt heeft maar één soort receptor op zijn celmembraan waardoor de lymfocyt alleen actie onderneemt als de specifieke ziekteverwekker ontmoet wordt.

Er zijn T- en B- lymfocyten. Beiden ontstaan in je beenmerg wat vooral in je borstbeen zit . De B-lymfocyten ontwikkelen zich verder in je beenmerg, maar je T-lymfocyten ontwikkelen zich verder in je thymus (zwezerik).

Aangeboren en verworven immuunsysteem

Behalve bovenstaande driedeling is het immuunsysteem ook in te delen in het aangeboren en het verworven immuunsysteem. Het aangeboren immuunsysteem heb je bij je geboorte al en bestaat uit de fysieke barrière en de algemene afweer. Het verworven immuunsysteem is het deel van je afweersysteem dat je gedurende je leven ontwikkeld. Het immuunsysteem is een slim systeem, dat  ziekteverwekkers kan ‘onthouden’ nadat het er eenmalig mee in aanraking is geweest. Wanneer je lichaam nogmaals met dezelfde ziekteverwekker besmet raakt, weet je lichaam de infectie dan sneller te onderdrukken. Je bent dan immuun voor de ziekteverwekker. Omdat je hiervoor in aanraking moet zijn geweest met de ziekteverwekker, heb je deze immuniteit nog niet bij je geboorte, maar ontwikkel je deze gedurende je leven.

Problemen met het immuunsysteem

Auto-immuunziekten

Je immuunsysteem kan je lichaamseigen cellen aanvallen. Er zijn verschillende ziekten waarbij dit gebeurt. Een dergelijke ziekte noem je een auto-immuunziekte. Bijvoorbeeld reuma, de ziekte van Crohn en de ziekte van Hashimoto zijn auto-immuunziekten. Waarom het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam richt, is niet duidelijk.

Onderdrukking van het immuunsysteem

Bepaalde aandoeningen of medicijnen kunnen je immuunsysteem onderdrukken. Bijvoorbeeld HIV maakt je vatbaarder voor infecties. Medicijnen die de afweer onderdrukken noem je met een duur woord ook wel immunosuppressiva. Deze medicijnen krijg je onder andere bij auto-immuunziekten.

Deze tekst is goedgekeurd door K. Vos, huisarts

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren