Depressie

Wat is een depressie? 

In het kort:

  • Een depressie is ernstige neerslachtigheid en somberheid gedurende minimaal twee weken.
  • Er is een duidelijke afname van plezier of interesse in activiteiten of een depressieve stemming. Soms treden ook veranderingen op in slaap- en eetgewoontes.
  • Jaarlijks krijgt een op de twintig volwassen Nederlanders een depressie.
  • Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen.
  • Er zijn verschillende soorten depressie die variëren in aard en duur van de klachten en het moment van optreden.
  • Vaak ontstaat een depressie door een combinatie van bijvoorbeeld erfelijke-, sociale- en chemische factoren.
  • De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van medicijnen en therapie. Ook een gezonde en regelmatige leefstijl is belangrijk.

Over depressie

Een depressie is een abnormale neerslachtigheid die langer dan twee weken duurt en niet vanzelf verdwijnt. Er zijn vele soorten depressies, variërend van licht tot ernstig. In het algemeen geldt dat de ernst van de symptomen toeneemt met de ernst van de depressie. Depressies komen zeer veel voor. Jaarlijks hebben in Nederland ongeveer 500.000 mensen tussen de 18 en 65 jaar een ernstige tot zeer ernstige depressie. Dat is een op de twintig Nederlanders. Depressies bij kinderen en ouderen en lichte depressies zijn dan niet meegeteld. Over het algemeen hebben vrouwen vaker last van depressies dan mannen. 

Een depressie kan kort duren - een paar weken - maar ook maanden of zelfs jaren. We spreken van een chronische depressie als de duur minstens twee jaar is.

Soorten depressie

Er zijn verschillende soorten depressies. Een gewone depressie wordt ook wel een unipolaire depressie genoemd. Als je manisch depressief bent of een ernstige depressie hebt, spreken we van een bipolaire stoornis. Een depressie die meer dan twee jaar duurt, maar minder hevige verschijnselen heeft, wordt een chronische depressie genoemd. Er bestaan daarnaast verschillende bijzondere soorten depressies, waaronder: 

  • Manisch-depressieve stoornis: bij mensen die manisch-depressief zijn, worden periodes van somberheid en lusteloosheid (depressie) afgewisseld door periodes van abnormale vrolijkheid (manie). Ook overdreven gevoelens van zelfvertrouwen, overmoed of sterke geprikkeldheid en ontvlambaarheid kunnen hierbij horen.
  • Postnatale depressie (postpartum depressie). Postnataal of postpartum betekent 'na de geboorte'. Een postnatale depressie is een depressie die een vrouw kan krijgen na een bevalling, miskraam of abortus. De grote veranderingen die deze gebeurtenis heeft op het leven van een vrouw en de sterk veranderende hormoonspiegels spelen een rol bij het ontstaan van de depressieve gevoelens.
  • Seizoensgebonden depressie: veel mensen hebben in meer of mindere mate last van depressieve gevoelens gekoppeld aan de seizoenen. Vooral in de herfst en de winter krijgen veel mensen klachten, waarschijnlijk door een gebrek aan (zon)licht. Lees meer over winterdepressie

Oorzaken van een depressie

Waardoor wordt een depressie veroorzaakt? Op deze vraag is geen eenduidig antwoord te geven. Wat wel duidelijk is, is dat de stofwisseling in de hersenen een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van een depressie. Normaal gesproken vindt tussen verschillende delen van de hersenen een voortdurende uitwisseling plaats van chemische stoffen. Deze stoffen worden neurotransmitters genoemd. Bij een depressie raakt het normale evenwicht tussen deze stoffen verstoord. Hoe dat precies in zijn werk gaat, is niet geheel duidelijk. De verstoring in de hersenen bij depressieve mensen heeft op haar beurt weer andere achterliggende oorzaken. Meestal spelen een aantal factoren een rol:

  • Erfelijke aanleg: kinderen van ouders met een depressie hebben bijna drie keer zoveel kans om zelf een depressie te krijgen. Een erfelijke aanleg voor depressie betekent niet altijd dat je ook echt een depressie krijgt.
  • Sociale en omgevingsfactoren: een verlies of een andere traumatische gebeurtenis kan leiden tot een depressie. Wanneer sociale steun wegvalt of wanneer je te maken krijgt met sociale afwijzingen, kan je in een sociaal isolement terechtkomen. Door sociaal niet actief te zijn, kan de depressie uitbreiden en uiteindelijk standhouden.
  • Chemische ontregeling: bepaalde stoffen in de hersengebieden, zoals serotonine en noradrenaline, komen bij depressieve mensen minder voor. Antidepressiva pakken de chemische ontregeling in de hersenen aan en zijn bedoeld om de stemming positief te beïnvloeden.
  • Negatieve ervaringen in je jeugd: deze kunnen je vatbaarder maken voor depressie. Hierdoor is er een kans dat je negatieve overtuigingen over jezelf ontwikkelt. Vervelende situaties op latere leeftijd kunnen deze overtuigingen opnieuw aanwakkeren. Deze negatieve kijk kan uitmonden in hopeloosheid, lusteloosheid, onverschilligheid en uiteindelijk in een depressie.
  • Hormonale ontregeling: sommige mensen met depressies hebben in het bloed een verhoogde dosis van het stresshormoon cortisol. Wie meer cortisol aanmaakt, reageert meestal heftiger op stressvolle gebeurtenissen of situaties.

Iemand met een erfelijk bepaalde kwetsbaarheid hoeft niet noodzakelijk een depressie te ontwikkelen. Bijvoorbeeld omdat de sociale en emotionele omstandigheden bij deze persoon toereikend zijn, waardoor er een evenwicht is. Andersom kan het zo zijn dat iemand met diezelfde kwetsbaarheid en met minder problemen wél depressief wordt, omdat deze persoon erg geïsoleerd leeft en over minder beschermende vaardigheden beschikt. Het is vaak een combinatie van factoren die uiteindelijk bepaalt of een depressie zich ontwikkelt.

Symptomen van een depressie

Iedereen heeft weleens sombere gevoelens, die vanzelf weer overgaan. Je spreekt dan niet van een depressie. Anders is het wanneer de sombere gevoelens veroorzaakt worden door een depressie. Bij depressie kan een sombere stemming en het verlies van interesse en plezier steeds erger worden en kunnen de negatieve gevoelens langdurig aanhouden.

Volwassenen hebben een depressie als zij minstens vijf van de volgende symptomen hebben. Deze symptomen houden bovendien ten minste twee weken aan en ten minste één van de symptomen is vermindering van interesse en plezier (1) of een depressieve stemming (2). Daarnaast zijn nog minstens drie van de overige symptomen aanwezig:

  1. Een duidelijke afname van interesse in bijna alle activiteiten, gedurende bijna de gehele dag, zo goed als dagelijks.
  2. De depressieve gevoelens duren bijna de gehele dag, en komen zo goed als dagelijks terug.
  3. Besluiteloosheid, verminderd vermogen om na te denken of te concentreren.
  4. Gevoelens van waardeloosheid of ernstige, onterechte schuldgevoelens.
  5. Niet expres duidelijk afvallen of niet expres aankomen of meer of minder eetlust.
  6. Vermoeidheid of minder energie, bijna dagelijks.
  7. Slaapproblemen: niet (voldoende) kunnen slapen, te veel willen slapen, bijna dagelijks.
  8. Gejaagde, onopzettelijke bewegingen of geremdheid, bijna dagelijks.
  9. Gevoelens van wanhoop, fantasieën over zelfmoord zonder echt plan, zelfmoordgedachten, een zelfmoordpoging of een echt plan voor zelfmoord. Niet alleen de angst om dood te gaan.

Bovenstaande symptomen wijzen op veranderingen ten opzichte van hoe je eerder functioneerde. De symptomen van een depressie zien er bij kinderen meestal anders uit dan bij volwassenen. Ook bij vrouwen zijn de symptomen van een depressie vaak anders dan bij mannen. Lees hier meer over op de linkspagina.

Pagina laatst aangepast op 08-05-2019

Eindredactie: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren