Website van het Jaar

Borderline

Wat is borderline?

Borderline is een persoonlijkheidsstoornis. Het is een psychische aandoening waarbij je te maken hebt met angst, depressiviteit en in de war zijn. De term borderline wordt gebruikt omdat de aandoening vroeg gezien werd als 'grens' tussen neurose en psychose, maar dit is onjuist. Borderline heeft deels overeenkomende symptomen met neurose en psychose, maar er zijn ook veel verschillen.

Oorzaak van borderline

Het is nooit bewezen dat iedere borderlinepatiënt iets traumatisch meegemaakt heeft in zijn vroege jeugd. Toch meldt een hoog percentage van de borderlinepatiënten wel dat ze bijvoorbeeld zijn afgestaan voor adoptie, emotioneel verwaarloosd, mishandeld of seksueel misbruikt zijn. Verder zijn er aanwijzingen dat erfelijkheid mogelijk een rol speelt. 

Borderline is mogelijk een gevolg van andere psychische problemen. Het zou bijvoorbeeld voorkomen bij mensen die zich erg moeilijk kunnen hechten. Dat komt vaak door een negatief beeld van zichzelf en naasten, waardoor ze moeite hebben lange intieme relaties te onderhouden. Ook een biologische stoornis zou de oorzaak kunnen zijn van borderline: een stoornis in de serotonine-huishouding. Serotonine is een hormoon dat zorgt voor prettige gevoelens.

Meer vrouwen dan mannen

Opvallend is dat borderline vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen. Volgens deskundigen komt borderline vooral bij vrouwen voor doordat zij vaker slachtoffer zijn van seksueel misbruik. Vrouwen krijgen vaker dan mannen een eetstoornis of zelfverwondend gedrag. Mannen met borderline komen vaker dan vrouwen terecht in de verslavingszorg of het criminele circuit. Dat zij een psychische stoornis hebben, wordt dan vaak niet gezien. Borderline komt relatief veel voor: 1 of 2 op de 100 mensen krijgt er een bepaalde periode in zijn leven last van. Vaak komt het rond het twintigste levensjaar tot uiting. Wanneer er geen adequate behandeling plaatsvindt, zullen de symptomen blijven bestaan.

Symptomen van borderline

Basiskenmerken van borderline zijn impulsiviteit en emotionele instabiliteit. Als je borderline hebt gedraag je je erg impulsief en overdenk je de gevolgen van impulsieve daden niet of te laat. Die impulsiviteit kan extreme vormen aannemen en zich uiten in criminaliteit en verslaving. Daardoor hebben veel borderlinepatiënten neigingen tot overmatig alcohol-, drugs- of medicijngebruik, geldverkwisting, wisselende seksuele contacten en roekeloos autorijden. Eetstoornissen als boulimia en anorexia komen ook voor. In extreme gevallen treden bij borderline psychotische verschijnselen op: het horen van stemmen, zien van beelden, overmatige achterdocht en in de war zijn. Dit kan een aantal uren tot enkele dagen duren.

Stemmingswisselingen

Borderlinepatiënten hebben vaak last van stemmingswisselingen. Je kan ineens kwaad worden en van het ene op het andere moment heel somber of heel vrolijk zijn. Zelden voel je je lang achtereen tevreden. Vaak klaagt een borderlinepatiënt over leegte, verveling en zelfmoordgedachten. Sommigen verwonden zichzelf opzettelijk; ze reageren spanning op die manier af op hun lichaam. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in krassen of snijden in de huid, zichzelf verbranden met een sigaret of zelfs in zelfmoordpogingen.

Afwezige indruk

Er kunnen 'dissociatieve verschijnselen' optreden. Dit betekent dat je het gevoel hebt in een lichaam te zitten waarbij je niets voelt, dat je niet echt bestaat. Je voelt je dan los of verwijderd van je lichaam. Je kunt dan merken dat de patiënt een afwezige indruk maakt en langzaam of warrig reageert.

Sociale contacten en relaties

Mensen met borderline hebben vaak moeite om contacten te leggen en te onderhouden. Ze hebben de neiging om mensen onder te verdelen in ‘goede’ en ‘slechte’ en hebben vaak veel heftige relaties die kort duren. In het begin van een relatie vindt de borderlinepatiënt zijn of haar partner geweldig. Er hoeft echter maar een klein probleem te ontstaan om dat om te laten slaan. Het kan bijvoorbeeld gaan om een meningsverschil of om een verkeerde opmerking. De borderlinepatiënt voelt zich dan van het ene op het andere moment in de steek gelaten en verbreekt hierdoor de relatie. Mensen met borderline kunnen vaak moeilijk alleen zijn. Dat kan samengaan met extreme paniek, waardoor alleen zijn soms krampachtig wordt vermeden. Doordat borderliners vaak hoge verwachtingen hebben van zichzelf en anderen, raken ze ook snel teleurgesteld. Ze zijn daardoor sneller dan gemiddeld geneigd om relaties te verbreken of ontslag te nemen. Daardoor kunnen ze in een sociaal isolement raken en moeite hebben om goed in de maatschappij te functioneren.

Lees hier meer over symptomen bij borderline.

Behandeling van borderline

De behandeling van borderline is vaak een combinatie van psychische hulp en medicatie. De behandeling is gericht op het leren omgaan met bepaalde (heftige) emoties en voorkomen van impulsief gedrag. Vaak worden verschillende vormen van psychotherapie ingezet. 

Daarnaast ligt de focus vaak op het bestrijden van de ziekteverschijnselen, meestal in de vorm van medicijnen. Op die manier kan de patiënt meer controle over zichzelf krijgen. Sterk werkende medicijnen hebben vrijwel altijd ook bijwerkingen en zijn vaak gevaarlijk bij onregelmatig gebruik en bij overdosering.

Wanneer de spanningen te hoog oplopen en een patiënt zichzelf verwondt, gevaarlijk gedrag vertoont of zelfmoordneigingen heeft, kan een opname in een psychiatrische kliniek noodzakelijk zijn.

Medicatie bij borderline

Bij de behandeling van een borderline stoornis kunnen verschillende vormen van medicatie worden ingezet:

  • Kalmerings- en slaaptabletten: hoewel deze soms worden afgeraden vanwege een mogelijke verslaving, zijn ze soms onvermijdelijk als er sprake is van grote slaapproblemen, angst- en spanningsklachten.
  • Antipsychotische middelen: voor de bestrijding van psychotisch gedrag, in de war zijn en het horen van stemmen en achterdocht. Ze kunnen een gunstige invloed hebben op sterke emoties als angst, woede en impulsiviteit. Meestal kan worden volstaan met een lage dosering.
  • Stemmingsregulerende middelen, meestal lithium. Dit wordt met wisselend succes gebruikt tegen impulsiviteit en stemmingswisselingen.
  • Antidepressiva kunnen een gunstige invloed op de impulsiviteit hebben, omdat ze de hoeveelheid van het hormoon serotonine in de hersenen verhogen.

Wat kun je zelf doen bij borderline?

De eerste stap naar verbetering is de ziekte en bijbehorende klachten accepteren. Praten over problemen lucht op en bovendien geef je je problemen toe door ze hardop te benoemen. Als praten over de problemen te moeilijk is voor jou kan het nuttig zijn om ze op te schrijven. Dit kan door een dagboek bij te houden of door iemand een brief te schrijven.

  • Wil je meer informatie over de verschillende persoonlijkheidsstoornissen? Lees meer over persoonlijkheidsstoornissen op solvo.nl.
  • De Stichting Borderline is de landelijke erkende patiëntenorganisatie en in eerste instantie bedoeld is om de belangen te behartigen van mensen met een Borderline Persoonlijkheidsstoornis. Je kunt er terecht voor lotgenotencontact en advies, maar ook voor schriftelijke en mondelinge informatie.
  • De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP) heeft op haar site ook informatie over borderline en de behandeling ervan.

Pagina laatst aangepast op 29-07-2019

Eindredactie: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren