De schildklier en jodium

De schildklier kan zijn werk niet doen zonder jodium. Voor het aanmaken van schildklierhormonen heeft je schildklier jodium nodig en deze hormonen zijn op hun beurt weer belangrijk voor onder andere de groei en stofwisseling. Bij de behandeling van schildklieraandoeningen of juist ter voorkoming daarvan wordt daarom vaak jodium ingezet. Maar hoe zorg je er überhaupt voor dat je aan voldoende jodium komt? En wat zijn de gevolgen van een jodiumoverschot of -tekort? 

Wat zijn de bronnen van jodium? 

Wat zijn de bronnen van jodium? Jodium is een sporenelement dat in je voeding aanwezig moet zijn. Dat betekent dat je maar een hele kleine hoeveelheid nodig hebt om goed te kunnen functioneren. Jodium komt van nature voor in zeewater, aarde en drinkwater. Via deze routes belandt jodium vanzelf in voedsel als zeevis, eieren en groenten. Daarbij zit het ook in melk en melkproducten en worden sommige voedingsproducten verrijkt met jodium, zoals vleesproducten, keukenzout, ontbijtgranen, brood en broodvervangers. Als je deze producten eet, krijg je vanzelf voldoende jodium binnen. Ongeveer 90% van de hoeveelheid haal je uit voedsel, de overige 10% uit het water. 

Hoeveel jodium heb je eigenlijk nodig? 

Het Voedingscentrum heeft zelf geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor jodium opgesteld. Zij hanteren de Amerikaanse standaarden: 

  • 110 tot 130 microgram per dag voor baby’s. 
  • 90 microgram per dag voor kleuters van vier tot kinderen van acht jaar. 
  • 120 microgram per dag voor kinderen tot dertien jaar. 
  • 150 microgram per dag voor pubers, adolescenten en volwassen. 
  • 220 microgram per dag voor zwangere vrouwen.
  • 290 microgram per dag voor vrouwen die borstvoeding geven. 

Maar hoe zorg je dat je deze hoeveelheid binnenkrijgt? Dit gebeurt eigenlijk vanzelf, je hoeft dan ook geen speciaal dieet te volgen. Met zes boterhammen per dag zit je al aan de dagelijks aanbevolen hoeveelheid. Regelmatig vis eten helpt ook om voldoende jodium binnen te krijgen. 

Gevolgen tekort aan jodium

De schildklier is een opslagplaats voor jodium. Ongeveer 80% van al het jodium dat je dagelijks binnenkrijgt, neemt hij op. Het gedeelte wat hij daarvan niet verbruikt, wordt vervolgens in het orgaan opgeslagen. Hierdoor ontwikkel je vanzelf een grote jodiumvoorraad waarmee je jaren vooruit kunt. Wie te weinig jodium binnenkrijgt, merkt dat dan ook pas na jaren. 

StrumaEen jodiumtekort kun je ontwikkelen als je te weinig brood eet en geen zout gebruikt waaraan jodium is toegevoegd. Belangrijke, lichamelijke gevolgen hiervan zijn: 

Bij kinderen kan een jodiumgebrek ook leiden tot een verminderd leervermogen en een groeiachterstand. Als tijdens de zwangerschap al sprake is van onvoldoende jodium, kunnen de gevolgen zelfs nog ernstiger zijn. Bij een extreem tekort kan het ongeboren kind zelfs sterven. Een kind de volgende aandoeningen of klachten ontwikkelen bij een jodiumtekort: 

Bij een jodiumtekort jodiumtabletten slikken?

Veel mensen denken dat een jodiumtekort op te lossen is door meteen naar de jodiumtabletten of zeewierpreparaten (zit veel jodium in) te grijpen. Maar het Voedingscentrum wijst erop dat het juist onnodig en onverstandig is om dit te doen. Volgens hen is een tekort prima te voorkomen met gewone voeding. Bij een tekort raadt het Voedingscentrum daarom aan om alleen op voorschrift van een arts een jodiumsupplement te nemen. 

Gevolgen teveel aan jodium

Bij een normaal werkende schildklier kan je lichaam een teveel aan jodium goed verdragen, het levert dan ook geen direct gevaar op. Bij schildklierproblemen moet je wel goed opletten: je kunt dan extra gevoelig reageren op grote hoeveelheden jodium. Als je bijvoorbeeld een (te) traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) hebt, kan een overschot aan jodium zorgen voor een schildkliervergroting. En hierdoor raakt de werking van de schildklier weer verstoord. Hij produceert dan meer schildklierhormonen dan nodig en dat kan weer een hele reeks klachten geven, als: 

  • Slapeloosheid.
  • Nervositeit.
  • Toename eetlust.
  • Gewichtsverlies.

Radioactief jodium voor de behandeling van een te snel werkende schildklier 

Radioactief jodium voor de behandeling van een te snel werkende schildklier Omdat jodium hoofdzakelijk door de schildklier wordt opgenomen, is het ook een goede basis om schildklieraandoeningen te behandelen, bijvoorbeeld hyperthyreoïdie of struma. Niet de natuurlijke vorm van jodium, maar een radioactieve variant van jodium wordt dan gebruikt. Dit krijg je toegediend via een capsule of vloeistof in het ziekenhuis, waar je vaak ook een tijdje zult moeten blijven. Hierdoor komt het radioactieve jodium in je bloedbaan terecht. De schildklier neemt vervolgens beide typen uit je bloedbaan op. De straling die het radioactieve jodium daar uitzendt, remt de groei van schildkliercellen en beschadigt ook een deel van de schildkliercellen. Je schildklier zal trager gaan werken en kan op den duur (na enkele maanden) ook kleiner worden. Daardoor vermindert de productie van het schildklierhormoon. Op deze manier kunnen je klachten verdwijnen. 

Een vorm van radioactief jodium kan overigens ook vrijkomen bij een kernramp en onbedoeld grote gezondheidsschade opleveren. Om dit te voorkomen worden in dat geval jodiumtabletten voorgeschreven. Door deze te slikken raakt de schildklier verzadigt met gewoon jodium en is er geen plaats meer voor radioactief jodium. Neem dit soort jodiumtabletten alleen in als dat door het RIVM wordt aangeraden. 

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren