Website van het Jaar

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder)

Wat is ADHD?

In het kort:

  • ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Vertaald naar het Nederlands betekent dit aandachtstekort met hyperactiviteit.
  • ADHD komt voornamelijk voor bij kinderen, bij 70% van hen blijft ADHD ook als ze de volwassen leeftijd hebben bereikt.
  • Veelvoorkomende klachten bij ADHD zijn concentratieproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit.
  • De exacte oorzaak van ADHD is nog niet bekend. De werking van de hersenen, erfelijkheid en de omgeving spelen een grote rol.
  • De diagnose ADHD wordt gesteld door een expert die daarbij gebruik kan maken van checklisten en testen.
  • ADHD is niet te genezen. Behandeling van ADHD bestaat uit het aanpakken van de symptomen met begeleiding en/of medicatie.

Over ADHD

ADHD komt veel voor bij kinderen. Uit onderzoek blijkt dat drie tot vijf procent van de kinderen onder de zestien jaar ADHD heeft. ADHD kan ook bij volwassenen voorkomen. Dit percentage ligt met één tot drie procent aanzienlijk lager.

Kenmerken ADHD

Algemene kenmerken van ADHD, bij zowel volwassenen als kinderen, zijn: 

  • Aandacht en concentratieproblemen.
  • Hyperactiviteit.
  • Impulsiviteit.
  • Moeite met zelfregulatie van acties. Daarmee wordt bedoeld dat mensen met ADHD het moeilijk vinden om in te schatten welke gevolgen bepaalde acties hebben.
  • Problemen met het organiseren en het plannen van handelingen/werkzaamheden.

 ADHD betekenis

De afkorting ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Vrij vertaald betekent dat aandachtstekort met hyperactiviteit.

Een stoornis die verwant is aan ADHD, is ADD. Het verschil tussen deze twee aandoeningen is dat bij ADD de aandachtstoornis op de voorgrond staat en de hyperactiviteit ontbreekt. 

Oorzaak van ADHD

De oorzaak van ADHD is nog niet bekend. Het is wel duidelijk dat drie factoren een grote rol spelen:

De ontwikkeling van de hersenen bij ADHD

Onderzoek heeft aangetoond dat de hersenen van kinderen met ADHD anders zijn dan die van kinderen zonder ADHD. Zo blijkt dat bepaalde gebieden in de hersenen minder ontwikkeld zijn dan bij leeftijdsgenootjes. Normaal gesproken is er een verschil in de ontwikkeling tussen de twee hersenhelften bij kinderen. Bij kinderen met ADHD is het verschil in ontwikkeling veel kleiner.

Verstoring van neurotransmitters in de hersenen bij ADHD

Hersenonderzoek heeft aangetoond dat de hersenen van kinderen en volwassenen met ADHD anders functioneren dan de hersenen van leeftijdsgenoten. Om boodschappen over te geven van de ene zenuw in de hersenen naar de andere zenuw, wordt gebruik gemaakt van neurotransmitters. Bij kinderen en volwassenen met ADHD zijn er verstoringen in deze neurotransmittersystemen gevonden. 

Erfelijkheid van ADHD

Erfelijkheid speelt een, nog onbekende, rol bij ADHD. Als een kind in het gezin ADHD heeft, is de kans twee tot drie maal groter dat broers en zussen in dat gezin ook ADHD hebben. Het is nog niet volledig duidelijk welke genen een rol spelen en wat zij dan precies doen.

Omgevingsfactoren die een rol spelen bij ADHD

Omgevingsfactoren kunnen ook van invloed zijn bij het ontstaan van ADHD. Omgeving is een erg breed begrip. Zo valt onder omgeving:

  • Relaties met anderen
  • Ingrijpende gebeurtenissen
  • Voeding 
  • Middelengebruik
  • Blootstelling aan toxische stoffen
  • Blootstelling aan straling
  • Ziekte of ongevallen tijdens de zwangerschap, de geboorte of daarna 

Deze omgevingsfactoren kunnen van grote invloed zijn op een kind en daarmee het gedrag beïnvloeden.

Diagnose van ADHD 

Het is erg belangrijk dat de diagnose ADHD gesteld wordt door een expert. Zelf diagnoses stellen kan voor grote problemen en misverstanden zorgen. Deskundige hulp kan worden ingeroepen via:

  • De huisarts
  • Bureau Jeugdzorg
  • Een in ADHD gespecialiseerd kinderarts
  • Een kinderpsychiater en kinderpsycholoog

Is er sprake van ADHD?

In eerste instantie zal er gekeken worden of de aanwezige symptomen passen bij een andere aandoening dan ADHD. Bij een vermoeden van een andere oorzaak zal aanvullend onderzoek zich eerst hier op richten. Pas als andere oorzaken uitgesloten zijn, wordt de diagnose ADHD verder uitgezocht.

Psychosociale anamnese

Aan de hand van een ADHD-checklist of test zal de deskundige een psychosociale anamnese afnemen. De vragen gaan bijvoorbeeld over je gezondheid, maar ook over je thuissituatie en familiegeschiedenis. Deze vragen zijn nodig om vast te stellen of je kind misschien ergens anders druk van wordt dan van ADHD. 

Hiervoor is altijd informatie nodig van zowel de ouders als van de school. Soms is er meer onderzoek nodig, bijvoorbeeld een neuropsychologisch onderzoek. Dit onderzoek kan inzicht geven in:

  • Zwakke of juist sterke punten in het verstandelijk functioneren
  • Intelligentie
  • Aandachtsregulatie
  • Geheugen
  • Planning
  • Organisatie

Uiteindelijk wordt de diagnose ADHD gesteld op basis van een aantal criteria zoals die zijn vastgesteld in het internationale classificatiesysteem van de geestelijke gezondheidszorg. Onder de zes jaar is het erg lastig om een diagnose te stellen. Onder deze leeftijd zijn bijvoorbeeld ADHD en gewoon druk kleutergedrag, of ADHD en autisme nog lastig van elkaar te onderscheiden. 

Behandeling van ADHD

Het is mogelijk dat de ernst van de klachten bij het ouder worden minder worden, maar bij zestig procent blijft de ADHD hinderlijk aanwezig. De behandeling richt zich op symptomen bestrijden en bestaat over het algemeen uit:

  • Informatie geven over ADHD.
  • Begeleiding thuis en/of op school met behulp van een coach.
  • Medicatie.
  • Voeding. Zo kunnen de klachten van ADHD met behulp van een specifiek dieet worden verminderd. 

Het geven van informatie en begeleiding is belangrijk. Het zijn namelijk de ouders en leerkrachten die het kind met ADHD begeleiden en dus goed moeten weten hoe je met het kind om moet gaan. Het is erg belangrijk om te zorgen voor regelmaat en voldoende rustmomenten.

Medicatie

Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen de symptomen van ADHD. Door een tekort aan bepaalde neurotransmitters is er een verminderde remfunctie in bepaalde hersengebieden en ontstaan ADHD-symptomen. Medicijnen kunnen invloed uitoefenen op deze neurotransmitters en de hoeveelheden hiervan beïnvloeden. Door de hoeveelheid neurotransmitters te verhogen in de ruimte tussen twee zenuwcellen, kunnen medicijnen de remfunctie verbeteren en de ADHD-symptomen verminderen. 

Er zijn verschillende medicijnen bekend die op verschillende neurotransmittersystemen inwerken. Deze verschillende medicijnen zijn nodig omdat niet iedereen hetzelfde reageert op bepaalde medicijnen. Als de medicijnen goed werken worden de symptomen van ADHD verminderd. Vaak houdt dit in dat er meer sprake is van rust en concentratie. 

Er zijn globaal gezien twee groepen medicijnen te krijgen:

  • Psychostimulantia. Deze groep medicijnen bevat allemaal de stof methylfenidaat of dexamfetamine en grijpt met name in op de neurotransmitters dopamine en noradrenaline.
  • Atomoxetine. Deze groep medicijnen grijpt aan op het noradrenalinesysteem.

Behalve deze groepen medicatie, wordt melatonine vaak voorgeschreven bij ADHD. Melatonine is een lichaamseigen stof. Melatonine zorgt ervoor dat je minder moeite hebt om in te slapen, als het op de juiste wijze wordt toegepast.

Lees voor meer informatie ook het dossier ADHD medicatie op Ziekenhuis.nl.

Lees hier meer over de richtlijnen voor kinderen met ADHD in de klas.

Voor meer informatie en cijfers over ADHD kun je terecht op het kenniscentrum kinder- en jeugdpsychiatrie.

Voor meer informatie over en/of uitwisseling van ervaringen van ADHD en de impact op het gezinsleven kun je terecht op de website van oudervereniging Balans.

Verder kun je op Uitmetkorting.nl terecht voor informatie over dagjes uit met mensen met ADHD. Hier vind je ook een overzicht van pretparken die speciale mogelijkheden bieden voor mensen met ADHD.

Pagina laatst aangepast op 09-09-2019

Eindredactie: Anne van Es

Deze informatie is gecontroleerd door:

E.S.M de Lange- de Klerk
Dr. E.S.M de Lange- de Klerk
GGZ-arts
Crisisdienst en ouderenpsychiatrie

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren