Hiv (Human Immunodeficiency Virus)

Wat is hiv?

In het kort:

  • Hiv is een virus dat de afweer tegen ziekteverwekkers bij mensen (het immuunsysteem) verzwakt en zo kan leiden tot aids.
  • Het virus wordt overgedragen via bepaalde lichaamsvloeistoffen, zoals bloed en sperma.
  • De belangrijkste symptomen van hiv zijn opgezette lymfeklieren en griepachtige verschijnselen.
  • Een hivinfectie wordt door bloedonderzoek aangetoond.
  • Hiv is nog niet te genezen. Maar met een goede behandeling hoeft hiv niet meer te leiden tot aids.
  • Bij (mogelijke) blootstelling aan hiv kunnen de middelen PrEP en PEP besmetting voorkomen.

Over hiv

Hiv staat voor Humaan Immunodeficiëntie Virus. Humaan betekent dat we het over mensen hebben (en niet over apen of katten) en immunodeficiëntie betekent dat de afweer wordt aangetast. Hiv is dus een virus dat de afweer tegen ziekteverwekkers bij mensen (het immuunsysteem) verzwakt. Het betreft een agressief virus: hiv-besmetting kan uiteindelijk leiden tot het krijgen van aids (Acquired Immuno Deficiency Syndrome). Het virus kan bepaalde witte bloedcellen, de CD4 cellen, infecteren. Daardoor wordt het immuunsysteem ontregeld en deze is dan niet meer in staat om bepaalde ziekteverwekkers goed te bestrijden. Iemand die hiv-positief is (dus een hiv-infectie heeft) wordt op den duur bevattelijk voor infecties. Ook van eenvoudige infecties die het lichaam normaal gesproken zonder problemen kan bestrijden, wordt iemand dan ziek.

Wat is seropositief?

Bij iemand die hiv-positief is, zijn antistoffen tegen hiv gevonden in het zogenoemde bloedserum. Die antistoffen kunnen met een hiv-test worden aangetoond. In plaats van hiv-positief zegt men daarom ook wel 'seropositief'.

Hoe krijg je hiv?

Hiv wordt overgedragen via bepaalde lichaamsvloeistoffen, namelijk:

  • Bloed (ook menstruatiebloed)
  • Sperma
  • Voorvocht
  • Vaginaal vocht
  • Moedermelk

Het overdragen gebeurt voornamelijk via bloed en sperma. Daarom wordt hiv gezien als een seksueel overdraagbare aandoening (soa). Vooral bij anale seks is de kans op het overdragen van hiv groot. Daarom is het het veiligst om altijd een condoom te gebruiken tijdens seks.

Om overdragen via het bloed te voorkomen is het belangrijk om nooit naalden te gebruiken die kortgeleden door iemand anders zijn gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan naaldgebruik bij het zetten van een tattoo of drugsgebruik. Met zo’n naald kunnen sporen van hiv-positief bloed in je eigen bloedbaan terechtkomen. Vroeger had je ook kans op hiv via een bloedtransfusie, maar sinds 1985 worden in Nederland alle bloeddonaties getest op de aanwezigheid van hiv. Met hiv geïnfecteerd bloed wordt niet gebruikt voor een transfusie.

Acute hivinfectie

Direct na de infectie met hiv weet de menselijke afweer nog niet hoe het moet reageren op die nieuwe infectie. Dit stadium wordt ook wel de acute of primaire infectie genoemd. Het virus kan dan de afweer aantasten zonder dat de afweer er iets tegen kan doen. De afweer heeft tijd nodig om dat te leren. Het gevolg is dat de afweer snel verzwakt en dat je in die situatie ziek kunt worden.

Vervolgens leert de afweer toch hoe het moet reageren op hiv en begint deze het virus te bestrijden. De geïnfecteerde cellen worden door de afweer opgeruimd en er worden antistoffen aangemaakt die moeten voorkomen dat het virus meer cellen gaat infecteren. De afweer herstelt zich, ziekteverschijnselen verdwijnen en de hiv-geïnfecteerde gaat zich beter voelen.

Toch is het virus bijna altijd sterker dan de afweer. Het gevolg is dat het afweersysteem na verloop van tijd weer zwakker wordt. Je wordt dan gevoeliger voor allerlei infecties. Dit proces verschilt van persoon tot persoon. De ene hiv-geïnfecteerde voelt zich tot wel vijftien jaar na de infectie nog steeds uitstekend, de ander wordt vrij snel na de infectie ziek.

Symptomen van hiv

De een krijgt direct na de infectie ernstige ziekteverschijnselen, de ander merkt er niets van. De belangrijkste symptomen zijn opgezette lymfeklieren en griepachtige verschijnselen, zoals:

  • Koorts
  • Vermoeidheid
  • Spier- en gewrichtspijn
  • Huiduitslag
  • Keelontsteking
  • Hoofdpijn

De eerste verschijnselen van hiv-infectie lijken op klachten die je ook kunt krijgen als je een andere infectieziekte oploopt. Je grieperig voelen of opgezette lymfeklieren hebben, hoeft dus niet te betekenen dat je een hiv-infectie hebt opgelopen.

Wanneer heb je aids?

Als je hiv-positief bent, betekent dat niet meteen dat je aids hebt. Iemand krijgt pas de diagnose aids als het virus de afweer zo ernstig heeft aangetast dat diegene een levensbedreigende ziekte krijgt. Soms wordt die diagnose ook gegeven als uit een onderzoek (de CD4-test) blijkt dat je dusdanig weinig CD4 cellen hebt, dat er grote kans is op een levensbedreigende ziekte. De meeste van die levensbedreigende ziektes ontstaan doordat infecties die de menselijke afweer normaal gesproken kan opruimen, nu vrijelijk hun gang kunnen gaan (zogenoemde opportunistische infecties).

Lees hier meer over aids.

Diagnose via hivtest

Een hivinfectie wordt door bloedonderzoek aangetoond. De arts kan uit de resultaten van het onderzoek uitmaken of je hiv hebt of niet. De meeste hiv-testen hebben meestal pas zin vanaf zes weken na een mogelijke besmetting. Als je binnen zes weken een dergelijke hivtest zou doen, is dat niet betrouwbaar. Je kunt dan toch hiv hebben terwijl de test zegt dat je geen hiv hebt. Er is ook een speciale hiv-test die al vanaf 10 dagen betrouwbaar hiv kan vaststellen. Deze test kijkt naar de aanwezigheid van genetisch materiaal van hiv, dat al vroeg te detecteren is in je bloed. Laat je dus goed informeren over vanaf wanneer de bij jou gebruikte test betrouwbaar is.

Testen kan via het huisartsenlaboratorium bij de GGD of bij een soa-polikliniek. De uitslag is ongeveer na een week bekend. Van een hiv-sneltest is de uitslag zelfs binnen een uur bekend. Ook bij de hiv-sneltest geldt dat deze meestal pas een betrouwbare uitslag geeft vanaf zes weken na een mogelijke besmetting.

Bronnen: Stichting Hiv Monitoring, Aidsfonds, RIVM, Soa Aids Nederland, One Day Clinic

Pagina laatst aangepast op 22-11-2019

Eindredactie: Alieke de Greeuw

Deze informatie is gecontroleerd door:

A. Atwal, arts bij OneDayClinic
Drs. A. Atwal
Arts en eigenaar
OneDayClinic

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren