Gezondheidsplein is een informatieve website over gezondheid. De gezondheidsinformatie op deze website staat los van eventueel getoonde advertenties.

Decubitus

Goedgekeurt icoonInformatie goedgekeurd door Drs. MPH H. Vrij-Mazee
4.8 uit 5 - 4 beoordelingen
Beoordeling icoon4 mensen vonden deze informatie nuttig

Wat is decubitus?

Decubitus, ook wel doorligwond of doorliggen genoemd is een wond die vaak voorkomt bij bedlegerige mensen, maar ook bij rolstoelgebruikers, mensen met ernstig overgewicht en bij te vroeg geboren kinderen. Ook in een gipsverband kan decubitus ontstaan. De voornaamste locaties waar doorligwonden ontstaan zijn de stuit, de hiel, de enkel en de heup.

Decubitus, ook wel doorligwond of doorliggen genoemd is een wond die vaak voorkomt bij bedlegerige mensen, maar ook bij rolstoelgebruikers, mensen met ernstig overgewicht en bij te vroeg geboren kinderen. Ook in een gipsverband kan decubitus ontstaan. De voornaamste locaties waar doorligwonden ontstaan zijn de stuit, de hiel, de enkel en de heup.

Oorzaken van decubitus

Decubitus wordt veroorzaakt door druk-, schuif of wrijfkrachten op de huid. Door de voortdurende druk op de huid worden de kleine bloedvaatjes in de huid dichtgedrukt, waardoor de huid niet voldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgt. Hierdoor ontstaat er schade aan de huid en later ook aan het onderhuidse weefsel. Het gevolg is een wond op de huid.

Normaal geeft het lichaam een pijnprikkel af wanneer de huid een zuurstoftekort heeft, hierdoor verander je dan van houding en voorkom je doorliggen. In sommige gevallen doe je dit niet, bijvoorbeeld wanneer je:

In dat geval ontstaat er een te hoge druk lokaal op de huid. 

Door schuif- en wrijfkrachten wordt het proces van doorliggen versneld, omdat de bloedvaatjes sneller beschadigen. Iemand in een rolstoel die onderuit zakt, is hier een voorbeeld van. In een vochtige omgeving neemt de weerstand tussen de huid en omgeving toe, zoals bij zweten en incontinentie. Hierdoor zullen er meer schuif- en wrijfkrachten zijn die beschadiging van de kleine bloedvaatjes tot gevolg hebben.

Decubitus wordt veroorzaakt door druk-, schuif of wrijfkrachten op de huid. Door de voortdurende druk op de huid worden de kleine bloedvaatjes in de huid dichtgedrukt, waardoor de huid niet voldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgt. Hierdoor ontstaat er schade aan de huid en later ook aan het onderhuidse weefsel. Het gevolg is een wond op de huid.

Normaal geeft het lichaam een pijnprikkel af wanneer de huid een zuurstoftekort heeft, hierdoor verander je dan van houding en voorkom je doorliggen. In sommige gevallen doe je dit niet, bijvoorbeeld wanneer je:

In dat geval ontstaat er een te hoge druk lokaal op de huid. 

Door schuif- en wrijfkrachten wordt het proces van doorliggen versneld, omdat de bloedvaatjes sneller beschadigen. Iemand in een rolstoel die onderuit zakt, is hier een voorbeeld van. In een vochtige omgeving neemt de weerstand tussen de huid en omgeving toe, zoals bij zweten en incontinentie. Hierdoor zullen er meer schuif- en wrijfkrachten zijn die beschadiging van de kleine bloedvaatjes tot gevolg hebben.

Symptomen van decubitus

Decubitus begint vaak als een rode, niet-wegdrukbare, rode plek en kleine bloedinkjes in de huid. In de volgende fase verkleurt de huid en wordt deze paars-rood doordat de huid afsterft. Soms ontstaan er ook blaren op de huid. Daarna ontstaat er een zweer.

De symptomen kunnen onderverdeeld worden in fases waarin de doorligplek zich verspreidt.

Fase één - symptomen van decubitus:

  • Roodheid van de huid die niet wegdrukbaar is.
  • Warme huid.
  • Oedeem.
  • Verharding van de huid.

Fase twee - symptomen van decubitus:

  • Ontvelling van de huid.
  • Blaarvorming.

Fase drie – symptomen van decubitus:

  • Zweren van de huid.

Fase vier – symptomen van decubitus:

  • Zweren die uitgebreid zijn tot het onderliggende weefsels zoals de spieren, het bindweefsel of botten.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen oppervlakkige en diepe doorligplekken. Bij oppervlakkige doorligplekken is alleen de huid betrokken bij de wond, terwijl bij diepe doorligplekken ook het onderhuidse weefsel betrokken is. Wanneer je fase vier hebt bereikt is er sprake van een diepe doorligwond.

Decubitus begint vaak als een rode, niet-wegdrukbare, rode plek en kleine bloedinkjes in de huid. In de volgende fase verkleurt de huid en wordt deze paars-rood doordat de huid afsterft. Soms ontstaan er ook blaren op de huid. Daarna ontstaat er een zweer.

De symptomen kunnen onderverdeeld worden in fases waarin de doorligplek zich verspreidt.

Fase één - symptomen van decubitus:

  • Roodheid van de huid die niet wegdrukbaar is.
  • Warme huid.
  • Oedeem.
  • Verharding van de huid.

Fase twee - symptomen van decubitus:

  • Ontvelling van de huid.
  • Blaarvorming.

Fase drie – symptomen van decubitus:

  • Zweren van de huid.

Fase vier – symptomen van decubitus:

  • Zweren die uitgebreid zijn tot het onderliggende weefsels zoals de spieren, het bindweefsel of botten.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen oppervlakkige en diepe doorligplekken. Bij oppervlakkige doorligplekken is alleen de huid betrokken bij de wond, terwijl bij diepe doorligplekken ook het onderhuidse weefsel betrokken is. Wanneer je fase vier hebt bereikt is er sprake van een diepe doorligwond.

Preventie van decubitus

Als je risico loopt op het krijgen van decubitus, moet je regelmatig controleren op tekenen van doorligplekken. Als je bedlegerig bent of langdurig zit, moet je vaak veranderen van houding. Vraag hier eventueel hulp bij aan iemand anders. Door het veranderen van je houding kan langdurige druk op een stuk huid voorkomen worden.

Verder is een droge onderlaag belangrijk voor het zoveel mogelijk vermijden van schuif- en wrijfkrachten. Er bestaan ook speciale matrassen en kussens, zoals van traagschuim of deels opblaasbaar, voor het verminderen van de druk op bepaalde plekken.

Als je risico loopt op het krijgen van decubitus, moet je regelmatig controleren op tekenen van doorligplekken. Als je bedlegerig bent of langdurig zit, moet je vaak veranderen van houding. Vraag hier eventueel hulp bij aan iemand anders. Door het veranderen van je houding kan langdurige druk op een stuk huid voorkomen worden.

Verder is een droge onderlaag belangrijk voor het zoveel mogelijk vermijden van schuif- en wrijfkrachten. Er bestaan ook speciale matrassen en kussens, zoals van traagschuim of deels opblaasbaar, voor het verminderen van de druk op bepaalde plekken.

Bronnen

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen: 

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen: 

Verder lezen

Pagina laatst aangepast op 04-03-2021

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

Vond je deze informatie nuttig?

4.8 uit 5 - 4 beoordelingen

Heeft deze informatie jou geholpen?

- Advertentie -
- Advertentie -

Gezondheidsplein is partner van onder andere Dokterdokter en Ziekenhuis. Wij werken samen met verschillende medische patiëntverenigingen, beroepsverenigingen, stichtingen en medisch specialisten.

Twitter pagina van Gezondheidplein.nlYoutube pagina van Gezondheidplein.nlFacebook pagina van Gezondheidplein.nl