Website van het Jaar

Spiertrekkingen (Fasciculaties)

In het kort:

  • Bij spiertrekkingen (fasciculaties) trekken je spieren onwillekeurig samen, zonder dat je een ledemaat beweegt.
  • Spiertrekkingen zijn vaak onschuldig, maar ze kunnen ook het gevolg zijn van een neurologische aandoening.
  • Een trillend ooglid is de meest bekende spiertrekking, maar ze komen ook voor in benen en armen.
  • Bekende oorzaken zijn onder andere vermoeidheid, stress en cafeïne.
  • Voorkom spiertrekkingen door gezond te eten, voldoende rust te nemen, geen alcohol te drinken en niet te roken.

Wat zijn spiertrekkingen?

Heb je weleens last van spiertrekkingen? Dan weet je dat het erg vervelend kan zijn. Bij spiertrekkingen –ook wel fasciculaties genoemd– trekken je spieren onwillekeurig samen, zonder dat je een ledemaat beweegt. Spiertrekkingen zijn vaak onschuldig, maar ze kunnen ook het gevolg zijn van een neurologische aandoening. Enkele bekende voorbeelden hiervan zijn: 

Let op: verwar spiertrekkingen niet met kramp. Een spierkramp is een plotselinge verkorting van een enkele spier of spiergroep, die invloed kan hebben op de stand van bijvoorbeeld je tenen. Het komt voornamelijk voor in de voeten, kuiten en hamstrings. Deze kramp wordt vaak als onprettig of pijnlijk ervaren.

Symptomen van spiertrekkingen

Een spiertrekking kun je niet alleen voelen, vaak kun je hem ook zien. Je huid beweegt dan een beetje op en neer. Het lijkt net alsof er een wormpje onder je huid zit. De spiertrekkingen kunnen zich overal in je lichaam voordoen, maar meestal voel je ze in je:

Oorzaken van spiertrekkingen

Hoe het spontaan trillen van een spier ontstaat, is afhankelijk van de plek. 

Spiertrekkingen oog(lid)

Bij een trillend ooglid – één van de bekende spiertrekkingen – komt het door een probleem aan het einde van een zenuwvertakking naar het ooglid. Tussen de verschillende zenuwtakjes ontstaat kortsluiting, waardoor ‘treintjes van elektriciteit’ worden gevormd. Die treintjes geven de spieren rond de ogen een opdonder. Dit doen ze in een regelmatig ritme.

Spiertrekkingen arm of been

Bij spiertrekkingen in de armen of benen zit het iets anders. Vaak is er dan sprake van een lichte irritatie van de zenuw. Ook opgeloste zouten (‘elektrolyten’) spelen hierbij een belangrijke rol. Deze zouten zijn nodig om elektrische signalen van de zenuw naar de spier te sturen. Als de samenstelling hiervan verandert, kan de elektrische stroomvoorziening op hol slaan, met als gevolg dat de spieren in je arm of been spontaan beginnen te bibberen. Overmatig zweten of gebrek aan vocht verandert de balans van opgeloste zouten. Spiertrekking komen daarom vaak voor na het sporten of een andere fysieke inspanning.

Fasciculaties bij ms

Bij multiple sclerose (MS) is door aantasting van de zenuwbanen de coördinatie tussen spieren minder goed, waardoor sommige spieren overmatig gespannen zijn. Vaak gaat dit gepaard met onwillekeurige spiertrekkingen waarbij spieren wel een signaaltje krijgen om aan te spannen, maar niet meer ontspannen. Een arm of been wordt dan bijvoorbeeld in een vreemde stand getrokken.

Spiertrekkingen in het hele lichaam

Andere factoren die spiertrekkingen in het lichaam kunnen uitlokken zijn:

Spiertrekkingen door stress

Spiertrekkingen door stress of angst worden ook wel ‘tics’ of ‘zenuwtrekjes’ genoemd en kunnen in elke spier van het lichaam voorkomen. Vaak speelt het op als je rust neemt na een stressvolle periode. De spiertrekkingen worden dan veroorzaakt door onbewust gespannen spieren.

Fasciculaties en vitamine D

Spiertrekkingen in de bovenarmen, schouders, heupen en bovenbenen kunnen wijzen op een vitamine-D-tekort. Vitamine D is essentieel voor goed werkend spierweefsel en een tekort kan leiden tot slechtere kwaliteit van spierweefsel. Spierzwakte door een vitamine-D-tekort kan zich ook uiten in moeilijk opstaan uit een stoel of moeilijk traplopen. 

Fasciculaties bij ALS

Amyotrofische laterale sclerose (ALS) uit zich in het beginstadium vaak in de vorm van kleine, onwillekeurige spierbewegingen, die zichtbaar zijn als een soort golfvormige bewegingen op de huid. Daarna ontstaat er spierzwakte en verschrompelen de spieren. De volgorde van de spieren die worden aangedaan verschilt per persoon.

Behandeling van spiertrekkingen

Spiertrekkingen kunnen hinderlijk zijn, maar ze zijn te onschuldig om te behandelen. Daarbij zijn er ook nog geen medicijnen die de onwillekeurige spiersamentrekkingen kunnen voorkomen of behandelen.

Bij aanhoudende spiersamentrekkingen raden we je aan om contact op te nemen met je huisarts, omdat dit kan duiden op een neurologisch probleem.

Wat kun je zelf doen tegen spiertrekkingen?

Heb je vaak last van spiertrekkingen na het sporten of na fysieke arbeid? Dan is het goed om te experimenteren in duur of belasting. Wellicht verminderen de trillende spieren als je minder lang sport of de intensiteit meer verdeelt. Let daarbij ook op je vochtopname. Zorg ervoor dat je voor, tijdens en na het sporten genoeg drinkt, omdat een vochttekort aanleiding kan zijn voor spiertrekkingen.

Spiertrekkingen voorkomen

Spiertrekkingen kunnen erg vervelend zijn en daarom is het goed om te weten hoe je ze kunt voorkomen. We geven je enkele tips:

Meer informatie over spiertrekkingen?

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen:

Pagina laatst aangepast opĀ 15-09-2020

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

R. Pieterse, fysiotherapeut
R. Pieterse
Fysiotherapeut, manueel therapeut en praktijkhouder
Profess Fysio
Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren