Website van het Jaar

Acromegalie door goedaardig gezwel in de hypofyse (hypofysetumor)

Acromegalie is een zeldzaam ziektebeeld waarbij een goedaardig gezwel in de hypofyse (hypofysetumor of -adenoom) hormonen produceert. Wat is de hypofyse precies en hoe ontstaat een hypofysetumor? En hoe leidt dit tot acromegalie? Je leest het in dit dossier!

Wat is de hypofyse?

Hypofysetumor bij hersenen leidt tot acromegalie

De hypofyse is een orgaan ter grootte van een erwt dat zich als een soort druppel aan de onderkant van de hersenen bevindt. Van voren gezien ligt de hypofyse ter hoogte van de bovenkant van de neus. De hypofyse heeft een belangrijke functie in de hormoonregeling van het lichaam. Hij bestaat uit een voorste deel (adenohypofyse) en een achterste deel (neurohypofyse) die verschillende functies hebben.

Het voorste deel van de hypofyse is een klier (aden = klier) die onafhankelijk van de hersenen werkt. Er worden belangrijke hormonen geproduceerd, zoals groeihormoon, FSH (follikel stimulerend hormoon – onder andere belangrijk voor de rijping van de eicellen) en TSH (thyroïd stimulerend hormoon – belangrijk voor de schildklier). Het achterste deel van de hypofyse hoort bij de hersenen en maakt deel uit van de hypothalamus. De hypothalamus produceert belangrijke hormonen. Het achterste deel van de hypofyse slaat deze hormonen op en geeft ze af als het nodig is. De belangrijkste hormonen die vrijkomen zijn oxytocine (soms wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd) en ADH (antidiuretisch hormoon – belangrijk voor de nieren).  

Wat is een hypofysetumor of -gezwel?

Ons lichaam bestaat uit miljarden cellen. Deze werken in een gezond lichaam goed samen en blijven in balans. De cellen delen zich continu op en vervangen dan afgestorven cellen. Soms gaat er iets mis in dit proces – er ontstaat dan een verandering (mutatie) in een of meer van de cellen. Er sterven dan bijvoorbeeld geen cellen af of de cellen blijven zich opdelen terwijl dat niet nodig is. Als deze cellen zich ophopen ontstaat een tumor of gezwel. Bij een hypofysetumor hebben cellen zich opgehoopt tot een gezwel bij de hypofyse.

Er bestaan goedaardige en kwaadaardige tumoren. Een goedaardige tumor kan wel groeien, maar blijft op dezelfde plek. Bij een kwaadaardige tumor kunnen de cellen in omliggende weefsels en organen groeien en daar andere gezonde cellen vernietigen. De cellen kunnen zich ook verspreiden door het lichaam en daar opdelen zodat er opnieuw een gezwel ontstaat (uitzaaiingen). Een gezwel bij de hypofyse is bijna altijd goedaardig – dat heet ook wel een hypofyse adenoom.

Gevolgen van een hypofysetumor

Een tumor of gezwel aan de hypofyse kan verschillende ziektebeelden veroorzaken. Een belangrijk verschil zit hem in de eigenschappen van de hypofysetumor. Sommige hypofysetumoren kunnen zelf hormonen aanmaken, andere niet. Als de hypofysetumor geen hormonen produceert noemen we dit een hormooninactieve of niet-functionele tumor. Het gezwel kan echter wel langzaam groeien en daardoor druk gaan uitoefenen. Dit uit zich vaak in hoofdpijn en zichtproblemen (minder goed zien of zelfs gedeeltelijk uitvallen van het gezichtsveld).

Soms is er sprake van een hormoonactieve of functionele tumor die leidt tot verstoringen in de hormoonproductie. De tumor kan de hypofyse beschadigden, waardoor er een tekort aan hypofysehormonen ontstaat. De tumor kan ook zelf hormonen aanmaken waardoor er een overschot aan hormonen ontstaat. Dit kan leiden tot verschillende aandoeningen, zoals de ziekte van Cushing en acromegalie. In dit dossier gaan we verder in op acromegalie.

Pagina laatst aangepast op 16-08-2018

Eindredactie: Redactie Gezondheidsplein

Dit dossier is mede mogelijk gemaakt door Novartis Pharma B.V.
0818SAS1004019

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren