Toxoplasmose

Wat is toxoplasmose?

Toxoplasmose is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een parasiet (Toxoplasma gondii). De parasiet wordt meestal van dieren op mensen overgebracht. Toxoplasmose plant zich voort in katten. De kat is dan ook de grootste overdrager van toxoplasmose aan de mens. Ook andere dieren zoals varkens, schapen en koeien kunnen besmet zijn en de infectie overdragen. Ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking loopt tijdens zijn leven een toxoplasmainfectie op.

Toxoplasmose is in principe ongevaarlijk, maar als je zwanger bent, is er wel een risico. De moeder kan haar ongeboren kind besmetten via de placenta (moederkoek). Dit noem je congenitale toxoplasmose. Voor de baby is toxoplasmose wel gevaarlijk: er kunnen afwijkingen aan het zenuwstelsel of aan het oog ontstaan. Als de moeder vroeg in de zwangerschap besmet raakt, kan dat zelfs leiden tot een miskraam. Infectie in een later stadium kan leiden tot vroeggeboorte.

Oorzaak van toxoplasmose

De oorzaak van toxoplasmose is de parasiet Toxoplasma gondii. Deze toxoplasmaparasieten komen vooral voor in de uitwerpselen van katten. Je kunt de ziekte dus oplopen wanneer je hiermee in contact komt, bijvoorbeeld bij het verschonen van de kattenbak. Vooral in de ontlasting van jonge katten zitten relatief veel eitjes van de parasiet.

Je kunt de ziekte ook oplopen door het eten van rauw vlees van besmette dieren of ongewassen groente. Daarnaast kun je tijdens het tuinieren besmet raken, onder andere door besmette bemesting.

Symptomen van toxoplasmose

Wanneer je besmet raakt met toxoplasmose krijg je meestal geen specifieke symptomen. Je kunt wel last krijgen van wat vage (griepachtige) klachten:

  • Lusteloosheid
  • Opgezwollen lymfeklieren
  • Lichte koorts

Dit kan enkele weken tot maanden duren. Na een besmetting met de toxoplasmaparasiet ben je voor de rest van je leven immuun, dat wil zeggen dat je er in het vervolg geen klachten meer van zult krijgen.

Mensen met een verminderde weerstand kunnen als gevolg van toxoplasmose de volgende verschijnselen krijgen:

  • Koorts
  • Algemene malaise
  • Ooginfecties
  • Lever- en miltvergrotingen
  • Huiduitslag
  • Hersenbeschadigingen

Er zijn aanwijzingen gevonden dat een toxoplasmose-infectie geassocieerd is met een verandering in het gedrag Ook zijn er (niet heel sterke) associaties met bepaalde psychiatrische ziekten.

Toxoplasmose en zwangerschap

Wanneer je tijdens je zwangerschap besmet raakt met toxoplasmose, kan dit afwijkingen aan het zenuwstelsel of aan het oog van de baby veroorzaken. Wanneer de besmetting vroeg in je zwangerschap plaatsvindt, kan dat zelfs leiden tot een miskraam. In een later stadium kan toxoplasmose leiden tot vroeggeboorte. De baby kan dan last hebben van de volgende symptomen en verschijnselen:

Behandeling van toxoplasmose

Behandeling van toxoplasmose is meestal niet nodig, omdat het vanzelf overgaat. Wanneer je zwanger bent, moet je wel behandeld worden vanwege de risico’s voor je ongeboren kind. Ook als je een minder goed werkend immuunsysteem hebt (zoals bij hiv) is behandeling gewenst in verband met het gevaar voor complicaties. Via bloedonderzoek kan worden vastgesteld of je al immuun bent voor de ziekte. Wanneer je toxoplasmose-negatief bent en je dus nog niet besmet en immuun bent, kun je medicijnen krijgen zoals spiramycine. Deze doden de eventuele parasiet.

Bij een hiv-positief persoon wordt vaak een middel gegeven dat eigenlijk tegen malaria werkt (pyrimethamine).

Er bestaan ook methoden om de baby te behandelen als na de geboorte duidelijk wordt dat hij besmet is met toxoplasmose. Welke behandeling je kind krijgt, hangt af van de ernst van de besmetting en van de specifieke afwijkingen die hij hierdoor heeft gekregen.

Het risico op toxoplasmose verminderen tijdens zwangerschap

Omdat het niet mogelijk is je te vaccineren tegen toxoplasmose, is het belangrijk risico's op een besmetting te vermijden tijdens een zwangerschap. Dit is meestal voldoende om de ziekte te voorkomen. Zo kun je het risico op besmetting met toxoplasmose verminderen:

  • Eet geen rauw vlees zoals rosbief, rauwe tartaar, filet americain of carpaccio en bak ander vlees goed door wanneer je zwanger bent. Andere vleeswaren zoals rauwe ham en salami kunnen geen toxoplasmose-besmetting veroorzaken, omdat zij een speciale behandeling gehad hebben.
  • Laat de kattenbak door een ander verschonen en draag handschoenen als je in de tuin werkt.
  • Was groenten goed en let ook op de hygiëne tijdens het koken. Gebruik bijvoorbeeld niet hetzelfde mes voor rauw en gaar vlees.

Pagina laatst aangepast op 03-06-2019

Eindredactie: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

MD. P. Schipper, arts
MSc. P. Schipper
Basisarts (psychiater i.o.)

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren