Gezondheidsplein is een informatieve website over gezondheid. De gezondheidsinformatie op deze website staat los van eventueel getoonde advertenties.

Jeuk (Pruritis)

Een aandoening is een verzamelnaam voor: symptomen, syndromen, klinische tekens, ziekten, handicaps en letsels

In het kort:

  • Jeuk is een kriebelend gevoel dat aanspoort tot krabben. 
  • Bij jeuk worden de jeukzenuwen in de huid geprikkeld door bepaalde eiwitten, zoals histamine. 
  • Op de plaatsen waar jeuk voorkomt, ontstaan vaak roodheid, bultjes, blaasjes of huidschilfers. 
  • De voornaamste oorzaken van jeuk zijn huidaandoeningen, allergieën, systemische aandoeningen en contact met bepaalde dieren of planten. 
  • Door stress kan jeuk erger worden. 
  • Jeuk kan verminderd worden door de plek te koelen en (indien mogelijk) de oorzaak te vermijden. 
  • Als de jeuk ondraaglijk is of lang aanhoudt, is het verstandig om je huisarts te bezoeken. 

Wat is jeuk?

Jeuk is een kriebelend gevoel dat aanspoort tot krabben. Dit gevoel ontstaat doordat jeukzenuwen in de huid geprikkeld worden door eiwitten, zoals histamine. Je kunt overal op je lichaam jeuk krijgen. Jeuk kan voorkomen op één plaats op het lichaam, maar ook over het gehele lichaam. Vaak heeft jeuk een achterliggende oorzaak, maar de reden kan ook onduidelijk zijn. Jeuk kan mild of hevig zijn.

Jeuk van binnenuit 

Soms heb je geen last van een jeukende huid, maar van jeuk van binnenuit. Krabben is in dat geval onmogelijk, omdat de jeuk zich binnenin je lichaam bevindt. Jeuk van binnenuit kan psychisch of neuropatisch van aard zijn. Neuropatisch wil zeggen dat het wordt veroorzaakt doordat zenuwen niet goed functioneren. Psychische of neuropatische jeuk betekent niet dat de jeuk er niet is, maar de oorzaak kan in dat geval niet bij de huid gevonden worden.

Symptomen van jeuk 

Bij jeuk ervaar je een kriebelend gevoel op de huid. Dit kan op een specifieke plek zijn of over het hele lichaam. Jeuk kan gepaard gaan met:

  • roodheid; 
  • bultjes; 
  • blaasjes; 
  • huidschilfers; 
  • wondjes.

Vraag je je af of je jeuk hebt? Ga dan naar de symptomenchecker. 

Symptomenchecker

Symptomen van jeuk van binnenuit

Jeuk van binnenuit herken je doordat je niet het gevoel hebt dat je huid jeukt. De jeuk zit dieper en lijkt echt vanuit je lichaam te komen. Bij jeuk van binnenuit zie je geen duidelijke oorzaak aan de huid. Krabben geeft dus geen verlichting.

Oorzaken van jeuk

Jeuk kan allerlei oorzaken hebben. Dit zijn de meest voorkomende oorzaken van jeuk:

  • Huidaandoeningen. Voorbeelden hiervan zijn een droge huid, eczeem, lichen planus, psoriasis, een schimmelinfectie, netelroosgordelroos en schurft.  
  • Systemische aandoeningen. Hierbij kan gedacht worden aan nieraandoeningen, leveraandoeningen, schildklieraandoeningen, diabetes mellitus en kanker. 
  • Psychische aandoeningen. Bijvoorbeeld stress, een depressie of een psychose.  
  • Allergie voor een bepaald medicijn. Een allergie voor antibiotica kan bijvoorbeeld tot jeuk leiden. 
  • Allergie voor bepaalde voedingsmiddelen. Allergieën voor voedingsmiddelen zoals koemelk, noten en pinda's komen voor. 
  • Allergie voor bepaalde stoffen. Zeep, nikkel of latex kunnen bijvoorbeeld een allergische reactie opleveren. 
  • Contact met dieren of planten. Denk aan insectenbeten, contact met de brandhaartjes van de eikenprocessierups of contact met brandnetels. 
  • Factoren die je huid uitdrogen. Zo kan te vaak of lang douchen of veel zweten tot een jeukende huid leiden. Ook droge lucht, warmte, wol en alcohol kunnen jeuk veroorzaken of verergeren. 
  • Zwangerschap. Tijdens de zwangerschap kun je last krijgen van jeuk, doordat je huid uitrekt en droog kan worden. 

Oorzaken van jeuk van binnenuit

Jeuk van binnenuit kan verschillende oorzaken hebben. Vaak heeft het met de organen te maken. Dit zijn mogelijke oorzaken van jeuk van binnenuit:

  • Je hebt een leveraandoening. 
  • Je ondergaat een nierdialyse of hebt nierschade. Nierschade kan ontstaan door bijvoorbeeld diabetes, een hoge bloeddruk of nierstenen. 
  • Je gebruikt medicijnen die jeuk van binnenuit veroorzaken. Dit kan bij allerlei medicatie ontstaan. Het komt regelmatig voor bij opioïden, antimalariamiddelen en hydroxyethylzetmeel. 
  • Je bent zwanger. Hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap spelen mogelijk een rol. 
  • Bij het ouder worden kan jeuk van binnenuit ontstaan. Soms speelt het droger worden van de huid hierbij een rol, maar ook nier- of leveraandoeningen kunnen de jeuk veroorzaken. 
  • Je hebt veel spanning of stressklachten. Hierdoor kan psychische jeuk ontstaan, die je voelt van binnenuit. 
  • Je hebt neuropathische jeuk, veroorzaakt door je zenuwstelsel. Hierbij geeft je zenuwstelsel jeuksignalen af zonder duidelijke reden. 

Oorzaken van jeuk over het hele lichaam

Bij jeuk over het hele lichaam kunnen alle bovenstaande factoren een rol spelen. Bij jeuk op een specifieke plek is de oorzaak vaak makkelijker te achterhalen. Jeuk op één plek kan bijvoorbeeld eenvoudiger duiden op contact met een bepaalde stof of een muggenbeet. Heb je erg last van jeuk en twijfel je over de oorzaak ervan? Neem dan contact op met je huisarts.

Mogelijke oorzaken van jeuk per lichaamsdeel

De plaats van de jeuk op het lichaam kan in sommige gevallen iets zeggen over de oorzaak ervan:

  • Jeuk op de hoofdhuid kan veroorzaakt worden door rooshoofdluis, psoriasis, eczeem of een allergische reactie op haarverf. 
  • Jeuk op het lichaam kan veroorzaakt worden door psoriasis, insectenbeten, schurft, netelroos, gordelroos of eczeem. 
  • Jeuk in het gezicht kan veroorzaakt worden door eczeem, psoriasis, huidinfecties of een allergische reactie op bijvoorbeeld make-up. 
  • Jeuk bij de anus kan veroorzaakt worden door aambeien of wormen. 

Let op: deze opsomming is geen compleet overzicht van alle mogelijke oorzaken van jeuk op bepaalde lichaamsdelen. Ga langs je huisarts voor de juiste diagnose en uitleg over de oorzaak van jouw jeuk.

Oorzaken van jeuk in bed

Ervaar je vooral jeuk terwijl je in bed ligt? Dan kunnen meerdere dingen aan de hand zijn. Naast alle algemene oorzaken voor jeuk, die hierboven zijn beschreven, kan jeuk in bed door de volgende dingen veroorzaakt worden:

  • Je huid is gevoelig of allergisch voor het wasmiddel dat je voor je beddengoed gebruikt. Probeer eens een neutraler wasmiddel en vermijd wasverzachter. 
  • Je hebt last van beestjes in bed, op je huid of door je huis. Bijvoorbeeld schurft, luizen, vlooien, parasieten of bedwantsen. Hierbij is het belangrijk om de juiste maatregelen te nemen en je beddengoed vaak te wassen. 
  • Je bent allergisch voor huisstofmijt. Huisstofmijt is een klein beestje dat in vrijwel elk huis voorkomt. De symptomen van een huisstofmijtallergie lijken op die van hooikoorts. Lees in dit artikel meer over wat te doen tegen een huisstofmijtallergie. 
  • Het klimaat onder het dekbed is niet goed, waardoor je jeuk krijgt. Het is bijvoorbeeld te warm of te vochtig. In je slaap verlies je vocht. Als dat niet genoeg wordt opgenomen door je beddengoed, blijft het op je huid zitten en kan jeuk ontstaan. Synthetisch beddengoed kan bijdragen aan een jeukende huid. Beter voor je huid is beddengoed van katoen, linnen of zijde. 

Hoe stelt een arts de oorzaak van jeuk vast?

Om de oorzaak van jeuk vast te stellen, stelt een arts je vragen en word je lichamelijk onderzocht.

Vraaggesprek

De arts stelt vragen over de klachten die je ervaart en over je medische voorgeschiedenis. Ook wordt besproken of je mogelijk allergisch bent voor bepaalde voeding of producten, of huidaandoeningen voorkomen in de familie en of je medicijnen gebruikt die jeuk kunnen veroorzaken. 

Lichamelijk onderzoek

In het lichamelijk onderzoek bekijkt de arts hoe je huid eruitziet op de plaats van de jeuk. Hier kunnen bijvoorbeeld roodheid, eczeem, puisten, bultjes of huidschilfers zichtbaar zijn. Ook de plaats van de jeuk (op één plek of over het hele lichaam) kan de arts iets vertellen over de oorzaak van de jeuk. Bepaalde jeuk komt namelijk vooral voor op specifieke lichaamsdelen.

Verder onderzoek

Soms is na het vraaggesprek en het lichamelijk onderzoek nog aanvullend onderzoek nodig. Voorbeelden hiervan zijn laboratoriumonderzoek, bloedonderzoek, een röntgenfoto of echografie of een bezoek aan een specialist die je verder kan helpen, zoals een dermatoloog.

Behandeling van jeuk

Bronnen 

De informatie op deze pagina is gebaseerd op de volgende bronnen: 

Pagina laatst aangepast op 03-09-2021

Auteur: Redactie Gezondheidsplein


Heeft deze informatie je geholpen?
Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren