Gordelroos (Herpes zoster)

In het kort:

  • Gordelroos is een huidziekte die zich kenmerkt door rode, pijnlijke huiduitslag.
  • De huiduitslag bestaat uit kleine, jeukende blaasjes met vocht erin.
  • De aandoening wordt veroorzaakt door het herpes-zostervirus (het waterpokkenvirus) en is besmettelijk.
  • Als je nog nooit waterpokken hebt gehad, dan kun je door iemand met gordelroos besmet raken en waterpokken krijgen.
  • Gordelroos komt meestal voor op één kant van je lichaam, waar de blaasjes een soort gordel vormen.
  • Het gaat meestal vanzelf weer over, maar soms is behandeling met een antiviraal middel nodig.
  • Sommige mensen houden echter maanden tot jaren pijn. Dit heet ‘post-herpetische pijn’, een vorm van zenuwpijn.

Wat is gordelroos?

Gordelroos (ook wel herpes zoster genoemd) is een zeer pijnlijke huidziekte.  De huidziekte wordt regelmatig gezien door huisartsen: 1 op de 192 mensen heeft er last van. De kans op gordelroos neemt toe vanaf 50 jaar en het wordt vaker gezien bij vrouwen dan bij mannen. Ongeveer 1 op de 2 mensen van 85 jaar heeft gordelroos doorgemaakt.

Oorzaak van gordelroos

Je krijgt gordelroos van het herpes-zostervirus. Dit is hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt. Als je waterpokken hebt gehad, blijft dit virus je hele leven in het lichaam aanwezig. Soms kan het virus na vele jaren weer actief worden. Meestal gebeurt dit als je een verminderde weerstand hebt. Daarom hebben mensen met een verminderde weerstand – bijvoorbeeld door een ziekte als leukemie of aids of medicijnen als immunosuppressiva – ook een hoger risico op gordelroos.

Gordelroos door stress

Naast bovenstaande oorzaken kan gordelroos optreden als gevolg van stress of een burnout. Stress kan namelijk je immuunsysteem verzwakken. Hierdoor kan je lichaam zich minder goed verdedigen tegen het herpes-zostervirus, waardoor het virus de overhand krijgt en actief wordt. Dit leidt tot de bekende klachten van gordelroos.

Is gordelroos besmettelijk?

 Gordelroos is besmettelijk rond het moment dat er met vocht gevulde blaasjes op je huid verschijnen. Zolang de gordelroos gelokaliseerd blijft, is de kans dat het virus via de lucht wordt overgedragen zeer klein. Bij een aanraking met het vocht uit de blaasjes is de kans op besmetting wel groot. Vooral tijdens de periode van 2 dagen vóór tot ongeveer 1 week na het verschijnen van de blaasjes zit de besmettelijkheid op zijn top. Het is dan in het bijzonder gevaarlijk voor:

  • Zwangere vrouwen
  • Pasgeboren baby’s
  • Mensen met een afweerstoornis (bijvoorbeeld leukemie of hiv)
  • Mensen die nooit waterpokken hebben gehad

In dat laatste geval krijgt hij of zij bij een besmetting geen gordelroos, maar waterpokken. Gordelroos kan alleen optreden als je eerder waterpokken hebt gehad. Er blijft dan namelijk een stukje van het virus achter in je lichaam. Bij een lage weerstand of veroudering van het afweersysteem kan het virus weer actief worden en gordelroos veroorzaken.

Gordelroos bij kinderen en op werk

Maar moet je dan thuisblijven als je gordelroos hebt? Dat ligt eraan welk werk je doet. Werk je met baby’s of in een zorginstelling met ernstig zieke patiënten, dan is thuisblijven wel aan te raden. In alle andere gevallen hoeft dat volgens het RIVM niet. Je kunt gewoon naar school of je werk gaan. Wel is het belangrijk dat je voorzichtig omgaat met contacten (hygiëne is belangrijk) en het meldt aan de schoolleiding of je collega’s, zodat ze alert zijn.

Symptomen van gordelroos

Gordelroos uit zich als:

  • Rode, pijnlijke huiduitslag
  • Kleine met vocht gevulde jeukende blaasjes 

Gordelroos komt het vaakst voor op de rug. De huiduitslag en blaasjes volgen daar het verloop van een zenuw. De uitslag en blaasjes komen daarom meestal maar aan één kant van de romp voor: de zijkant van de rug of op de rug zelf, waar het een band (ook wel gordel) vormt. Daar komt de naam ‘gordelroos’ ook vandaan. 

De pijnklachten veranderen naarmate de huidziekte vordert.

  • De plek waar de gordelroos opkomt is gevoelig of tintelt eerst.
  • Binnen 1-2 dagen wordt de plek pijnlijk.
  • Op dag 4-5 krijg je een rode huiduitslag en kleine, met vocht gevulde blaasjes.
  • De blaasjes jeuken erg en zijn pijnlijk.
  • Je kunt je ook moe en koortsig voelen.

Gordelroos in het gezicht en ogen

Naast de rug en romp komt gordelroos het meest voor in het gezicht. Gordelroos in het gezicht uit zich in blaasjes of roodheid op de neus of tussen de ogen. Ook kan gordelroos zichtbaar zijn op of achter de oorschelp, in de buitenste gehoorgang, op de tong of op het gehemelte. Dit kan tot aangezichtsverlamming (ziekte van Bell), een verminderde smaak, (ernstige) oorpijn, oorsuizen, gehoorverlies of draaiduizeligheid (vertigo) leiden. Let op: maak bij gordelroos in het gezicht meteen een afspraak met de huisarts, omdat het virus de ogen kan beschadigen. 

Ook kan gordelroos voorkomen in of rondom het oog. Klachten die hierbij horen zijn:

  • Een rood oog
  • Pijn in het oog
  • Zwelling van het ooglid
  • Een hangend ooglid
  • Overgevoeligheid voor licht 
  • Soms zichtproblemen

In sommige gevallen begint gordelroos op het been en kan er verlamming van de beenspieren ontstaan.

Hoelang duurt gordelroos?

Na ongeveer een week verdrogen de blaasjes en vormen ze korstjes. Van de korstjes kun je kleine littekens krijgen. In sommige gevallen blijft de jeuk en de pijn nog lang aanhouden. Als de pijn maanden of jaren duurt, dan noem je dat ‘post-herpetische pijn’. Dit is een vorm van zenuwpijn. In een enkel geval leidt gordelroos tot een bacteriële huidinfectie, oogaandoening, motorische problemen, een hersenvliesontsteking (meningitis) of gehoorschade.

Wat is het verschil tussen gordelroos en netelroos?

Hoewel veel mensen denken dat gordelroos en netelroos hetzelfde zijn door hun vergelijkbare naam en de pijn die ze geven, is dit niet het geval. De oorzaak van de twee huidaandoeningen verschilt namelijk: netelroos wordt veroorzaakt door een allergische reactie, terwijl gordelroos ontstaat door een virus.

Lees meer over netelroos

Behandeling van gordelroos

Gordelroos gaat vanzelf weer over. Toch is het altijd verstandig contact op te nemen met je huisarts als je denkt dat je gordelroos hebt. Ook als je zelfhulpmiddelen gebruikt die de jeuk en pijn bij blaasjes verminderen. Als je veel pijn hebt en de zelfhulpmiddelen helpen niet, dan kan de arts je een sterker middel tegen de pijn en jeuk voorschrijven. Bij langdurige pijn terwijl de blaasjes allang verdwenen zijn, kun je met de huisarts overleggen wat de beste pijnbestrijding is.

Bij jeukende of irriterende huiduitslag kan de huisarts een zalf voorschrijven.

Medicijnen bij gordelroos

 Je zult niet zomaar een antiviraal middel (middel tegen een virus) krijgen. Een antiviraal middel krijg je alleen als je een grotere kans hebt op complicaties.

Complicaties zijn een beschadiging van je oog of gordelroos die maar niet over lijkt te gaan. Een virusremmer wordt ook gegeven bij:

Op de volgende pagina lees je meer over de gordelroosvaccinatie

Meer informatie over gordelroos?

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen:

Pagina laatst aangepast opĀ 13-10-2020

Auteur: Emma Veldhuis

Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren