Website van het Jaar

Litteken

Wat is een litteken?

Een litteken is een blijvend zichtbare afwijking van de huid, die overblijft na genezing van een wond. De hals en het gebied rond het sleutelbeen is erg gevoelig voor het krijgen van lelijke littekens, ofschoon dit erg huidskleur gebonden is. Wanneer alleen de opperhuid wordt beschadigd, bijvoorbeeld bij oppervlakkige schaafwonden, zullen geen littekens optreden. Wanneer ook de lederhuid bij het letsel betrokken is zal de huid zich herstellen met achterlating van een litteken. Bij de meeste mensen geneest een wondje zonder problemen. Het litteken wat dan achterblijft is pigmentloos.

Drie vormen van littekens

Een litteken kan zich ook abnormaal ontwikkelen. We kennen vier vormen van abnormale littekens:

  1. Atrofische littekens. Bij deze littekens is er sprake van een heel dun laagje littekenweefsel. Het litteken ligt wat dieper in de huid. Dit soort littekens worden wel gezien als restanten van huidbeschadigingen na infecties (zoals waterpokken) en na röntgenbestralingstherapieLittekens als gevolg van puistjes kunnen atrofisch van aard zijn, maar zijn dat niet altijd.
  2. Hypertrofische littekens. Hypertrofische littekens kunnen na elke soort van huidbeschadiging ontstaan. Vaak ontwikkelen deze littekens zich na brandwonden en bij jonge mensen. Het litteken is dik, rood en het kan jeuken of pijnlijk zijn. Deze ontstaan bij overproductie van fibrineweefsel door bindweefselcellen in de huid, waardoor sterk verdikte littekens ontstaan. Het zijn dikke, roze strengen en plaques op de huid die circa 3 weken na de verwonding ontstaan en in een periode van een aantal maanden tot een jaar voortdurend dikker worden. Vooral de huid boven het borstbeen, de schouders, de nek en de oren is geneigd tot de vorming van deze hypertrofische littekens. Een aanleg tot het vormen van deze littekens is vaak familiair- of rasgebonden.
  3. Keloïd littekens. Keloïd littekens zijn een bijzonder soort hypertrofische littekens. Terwijl gewone hypertrofische littekens zich beperken tot de plaats van de verwonding, groeien keloiden ook over de grenzen van de verwonding heen. Ze kunnen zo vrij grote huidgebieden bedekken. Ook dit litteken is dik en rood of donkergekleurd. Keloid littekens kunnen ontstaan na een beschadiging van de huid, maar in tegenstelling tot gewone hypertrofische littekens kunnen ze ook spontaan ontstaan.
  4. Verkleurde en donkere littekensHelaas komt het vaak voor dat de huid na herstel van acné geen typische littekens, maar juist bruine of rode vlekjes behoudt. Deze verkleuring van de huid ontstaat door hyperpigmentatie. De huid produceert dan, nadat de ontsteking over is, te veel melanine; het stofje dat de huid donker laat kleuren. Bruine of rode vlekken van puisten kunnen bij elk huidtype ontstaan, maar ze komen vaker voor bij een donkere huidskleur.

Veelvoorkomende littekens

  • Littekens in het gezichtEen snee in je kin of wenkbrauw na een vervelende val, of ontsierende putjes in je wangen van jeugdpuistjes. Van littekens in het gezicht hebben mensen vaak het meeste last. Er kan flinke onzekerheid over ontstaan en dat is jammer, want heel veel mensen hebben er last van en bovendien is er in sommige gevallen ook wel iets aan te doen.
  • Littekens door acneVooral mensen tussen hun 14e en 25e levensjaar hebben last van acne en daarom spreken we ook weleens van jeugdpuistjes. Soms laten ze littekens achter. Dit zijn vaak de zogenaamde atrofische (diepliggende) littekens en ook bruine en rode littekens van puisten komen veel voor.
  • Littekens door waterpokkenBijna iedereen heeft deze kinderziekte wel gehad: de waterpokken. Littekens van waterpokken zijn vaak atrofisch van aard. Ze liggen wat dieper in de huid, net als de littekens van acne.
  • Litteken na een keizersnedeEen keizersnede is een ingrijpende buikoperatie en het duurt dan ook even voordat je ervan hersteld bent. In het begin kan het litteken nog rood en opgezet zijn. Na verloop van tijd wordt het litteken van de keizersnede soepeler en witter.
  • Litteken door een brandwondEven niet uitgekeken en je hand verbrand aan het fornuis? Zo’n ongelukje is vervelend, zeker als het daarna een litteken achterlaat. Gelukkig is er bij een kleine brandwond vaak niet zo veel aan de hand en valt ook een eventueel litteken ervan wel mee. Er zijn echter ook ernstiger vormen van brandwonden, waarbij het littekenweefsel een groter oppervlakte beslaat en de huid moeizamer geneest.

Oorzaak van littekens

Littekens worden gevormd na diepe beschadiging van de huid, door een ongeval of operatie. Na een operatie wordt het litteken de handtekening van de chirurg genoemd. Hecht hij de wondranden zeer nauwkeurig tegen elkaar zonder dat er een spanning op staat, dan zal een nauwelijks zichtbaar litteken ontstaan, tenzij de wond na de operatie te weinig rust krijgt door beweging van de huid.

Tips om littekens te voorkomen

  • Maak de wond schoon met een schone doek zodra de wond niet meer bloedt en dicht is. Zorg ook voor schone handen en gebruik een ontsmettingsmiddel. Als je geen ontsmettingsmiddel hebt kun je dit zelf ook maken met water en milde zeep. Gebruik geen alcohol op de wond, dit kan pijn en irritatie veroorzaken.
  • Maak de wond droog. Dep voorzichtig met schoon verband. Gebruik vooral geen katoen; dan kunnen er stukjes blijven plakken aan de wond. Hierdoor duurt de genezing langer.
  • Bescherm de wond zoveel mogelijk tegen zonlicht. Een beschadigde huid is veel gevoeliger en minder bestand tegen uv-straling. Bedek de wond met verband of een pleister. Doe dit niet te strak of te los, maar zorg dat de pleister goed aansluit op je huid, zonder af te knellen. Vervang het verband iedere dag of zodra het nat is geworden.
  • Masseer je huid rond de wond door rondjes te maken. Dit bevordert de bloedtoevoer, waardoor de genezing uiteindelijk sneller kan gaan. Goede stoffen zullen de wond sneller bereiken door de betere bloedtoevoer.
  • Onderzoek heeft aangetoond dat vocht in de huid helpt om het natuurlijke wondgenezingsproces te versnellen. Een wondzalf vormt een ademende laag. Deze laag beschermt de wond tegen vuil en voorkomt uitdroging. Een wondzalf voorkomt dus ook korstjes. Korsten zijn gestold bloed en vertragen de genezing. Hierdoor heb je meer risico op littekens.
  • Heb je toch een korstje gekregen? Laat korsten op de wond zitten en krab hier niet aan. Hierdoor kan de wond slechter genezen en daardoor zal het litteken meer gaan opvallen. Laat de korst vanzelf van de wond afvallen; dit is het teken dat de wond is genezen.
  • Rozenbottelolie kan helpen bij het voorkomen van littekens. Breng voor maximaal resultaat iedere dag olie aan op de wond.
  • Het lichaam heeft een aantal belangrijke voedingsstoffen nodig voor de genezing. Een gezond dieet is daarom belangrijk.
  • Een littekenpleister met polyurethaan helpt ook om littekens te vervagen. De pleister herstelt de vochtbalans van de huid. Gebruik de littekenpleisters voor een aantal weken voor het beste resultaat.

Let op: bovenstaande tips zijn alleen geschikt voor kleine wonden. Heb je een serieuze, diepe wond die na een aantal minuten nog steeds bloedt? Ga dan meteen naar je arts.

Pagina laatst aangepast op 24-09-2020

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren