Website van het Jaar

Dwarslaesie

In het kort:

  • Een dwarslaesie is een beschadiging van het ruggenmerg.
  • Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten dwarslaesies, zoals complete en imcomplete dwarslaesies, en hoge en lage dwarslaesies.
  • De oorzaak van een dwarslaesie is meestal een ongeluk.
  • De beschadiging van het ruggenmerg kan leiden tot verlamming, met ernstige lichamelijke beperkingen als gevolg.
  • Andere symptomen van dwarslaesies zijn bijvoorbeeld urineweginfecties en pijnklachten.
  • Een dwarslaesie wordt behandeld met fysiotherapie en revalidatie.

Wat is een dwarslaesie?

Een dwarslaesie is een beschadiging van het ruggenmerg. Het ruggenmerg is een onderdeel van het centrale zenuwstelsel en loopt vanaf de hersenstam door de wervelkolom naar het staartbeen, onderaan je rug. Door het ruggenmerg lopen zenuwen en vanuit het ruggenmerg ontspringen de zenuwen die naar het hele lichaam en terug lopen. Deze zenuwen gebruiken prikkels om bewegingen aan te sturen en gevoel waar te nemen.

In de volksmond wordt een dwarslaesie ook wel ‘gebroken rug’ of ‘gebroken nek’ genoemd. Als je een dwarslaesie hebt, kunnen de zenuwen hun prikkels niet verder door de wervelkolom naar beneden doorgeven. Daardoor raak je vanaf de plaats van de beschadiging geheel of gedeeltelijk verlamd

Soorten dwarslaesies

Er wordt onderscheid gemaakt tussen meerdere soorten dwarslaesies op basis van:

De grootte van de beschadiging:

  • Complete dwarslaesie
  • Incomplete (of partiële) dwarslaesie

De plaats van de beschadiging:

  • Hoge dwarslaesie
  • Lage dwarslaesie

Deze soorten kunnen in combinaties voorkomen. Je kunt bijvoorbeeld een complete, lage dwarslaesie hebben of een incomplete, hoge dwarslaesie. De verschillende soorten dwarslaesies worden hieronder toegelicht.

Complete en incomplete dwarslaesies

Bij een complete dwarslaesie zijn de zenuwen in het ruggenmerg geheel beschadigd en niet meer te genezen. Vanaf het punt van de dwarslaesie in het ruggenmerg naar beneden is in het lichaam geen gevoel en beweging meer mogelijk. 

Als je een incomplete dwarslaesie hebt (ook wel partiële dwarslaesie genoemd), is het ruggenmerg gedeeltelijk beschadigd. Je kunt dan nog wel bepaalde functies gebruiken. De kans op een gedeeltelijk herstel bij een incomplete of partiële dwarslaesie is groter dan bij een complete dwarslaesie. Zenuwen die kapot zijn bij een incomplete dwarslaesie, zijn echter niet meer te herstellen. Van een incomplete dwarslaesie kun je dus ook niet volledig genezen. 

Hoge en lage dwarslaesies

Er wordt ook onderscheid gemaakt tussen een hoge dwarslaesie en een lage dwarslaesie. Als je een hoge dwarslaesie hebt, zit de beschadiging bijvoorbeeld in je nek of boven in je rug. Bij een lage dwarslaesie zit de beschadiging onder in je rug. Hoe hoger de dwarslaesie, hoe meer zenuwen uitvallen, dus hoe meer beperkingen je hebt.

De locatie van de dwarslaesie kan binnen de aanduidingen hoog of laag nog verder worden toegespitst, afhankelijk van de precieze plek van de beschadiging:

  • Cervicaal, waarbij het hoofd, de nek, schouders en armen zijn aangedaan.
  • Thoracaal, waarbij het gedeelte van je lichaam ter hoogte van je borst en buik is aangedaan.
  • Lumbaal, waarbij de heupen en benen zijn aangedaan.
  • Sacraal, waarbij de achterkant van de benen en het gedeelte bij de geslachtsorganen zijn aangedaan.

Een cervicale dwarslaesie is de ernstigste vorm omdat deze het hoogst in het ruggenmerg zit. Bij een cervicale dwarslaesie zul je dus ook de meeste beperkingen ervaren.

Wanneer er sprake is van verlamming van de benen en een deel van de romp dan wordt ook wel de medische term ‘paraplegie’ gebruikt.

Oorzaak van een dwarslaesie

De oorzaak van een dwarslaesie is vaak een ongeluk. Verkeersongelukken, sportongelukken of verkeerd terecht komen na een val kunnen ervoor zorgen dat je wervelkolom breekt of verbrijzelt. Daardoor kunnen er stukken van de wervelkolom tegen het ruggenmerg aankomen en de zenuwen afknijpen of beschadigen.

Een ongeluk is niet de enige mogelijke oorzaak van een dwarslaesie. Andere oorzaken van een dwarslaesie zijn:

Dwarslaesie door lachgas

Bij een (gedeeltelijke) dwarslaesie door lachgas ontstaat er schade aan je ruggenmerg door een tekort aan vitamine B12. Vitamine B12 zorgt voor de aanmaak van rode bloedcellen en is onmisbaar voor een goede werking van het zenuwstelsel. Soms is de schade blijvend, waardoor je in een rolstoel belandt. Bovendien bestaat er een kans op een psychose of epilepsie. Ga daarom op tijd naar de huisarts als je de volgende klachten ervaart na het gebruik van lachgas:

Symptomen van een dwarslaesie

De symptomen van een dwarslaesie zijn afhankelijk van waar de beschadiging in het ruggenmerg zit en of het een complete of incomplete dwarslaesie is. Hoe hoger de dwarslaesie zit, hoe meer symptomen je hebt.

De belangrijkste gevolgen van een dwarslaesie zijn ernstige lichamelijke beperkingen. Je verliest de controle over een deel van je lichaam, raakt verlamd en kunt in bepaalde gedeeltes van je lichaam je gevoel verliezen. 

Andere complicaties bij een dwarslaesie zijn:

Behandeling van een dwarslaesie

De behandeling van een dwarslaesie bestaat uit intensieve revalidatie – zowel lichamelijk als geestelijk – en fysiotherapie. Denk bijvoorbeeld aan het oefenen van loopbewegingen. Deze behandelingen zullen je spieren versterken en je  hoe je je lichaam na een dwarslaesie het best kunt gebruiken.

Hulpmiddelen bij een dwarslaesie

Een dwarslaesie kan grote gevolgen hebben voor je dagelijkse leven en niet alleen op lichamelijk, maar ook op sociaal gebied. Gelukkig bestaan er veel medische hulpmiddelen die je kunnen helpen om je dagelijkse routine weer op te pakken. Denk hierbij aan: 

  • Woningaanpassingenzoals een elektrische deuropener, drempelhulpen of trap- en plateauliften.
  • Oplossingen buitenshuis, bijvoorbeeld een ligfiets, elektrische rolstoel of een scootmobiel. 
  • Autoaanpassingen, zoals instapbeugels, draai- en comfortstoelen of een oprijplaat. 
  • Katheters, darmspoelen of incontinentiemateriaal. Veel mensen met een dwarslaesie hebben last van incontinentie en/of retentie van urine en/of ontlasting. Er zijn diverse behandelingen en/of producten beschikbaar om je te helpen bij je blaas- en darmprobleem.
  • Bij urine-incontinentie. Vaak worden incontinentieverbanden voorgeschreven, maar afvoerende materialen biedt voor mannen voor een comfortabelere oplossing.
  • Bij urineretentie. Zelfkatheterisatie kan een oplossing zijn als je je blaas niet meer zelf kan legen. Dat is het legen van je blaas met behulp van een katheter. Je arts of verpleegkundige bepaalt of zelfkatheteriseren voor jou geschikt is.
  • Bij obstipatie. In eerste instantie wordt aanpassing van de voeding geadviseerd, en indien mogelijk meer lichaamsbeweging. Mocht dit niet helpen dan zou je arts laxantia kunnen voorschrijven of je doorverwijzen naar een gespecialiseerd centrum.
  • Bij ontlastingsincontinentie. Overmatig gebruik van laxeermiddelen, maar ook obstipatie kan een reden zijn van ongewild verlies van ontlasting. Darmspoelen is een oplossing die kan helpen. Bij darmspoelen wordt via een katheter water in je darmen gebracht. De darm wordt hierdoor zoveel mogelijk schoongespoeld.

De aanschaf van een medisch hulpmiddel is kostbaar. Lees hier alles over vergoedingen voor (medische) hulpmiddelen.

Bekijk wat de rol van een leverancier van medische hulpmiddelen is. Wist je bijvoorbeeld dat een hulpmiddelenleverancier veelal over een 24-uurs pechhulp beschikt?

Prognose van een dwarslaesie

De prognose van een dwarslaesie is over het algemeen niet goed; je kunt er namelijk niet van genezen. Als zenuwen zijn beschadigd, kunnen deze niet meer worden hersteld. Het komt in zeldzame gevallen voor dat er een gedeelte van de uitgevallen functies terugkeert, maar het overblijvende functieverlies is definitief. Het zal moeilijk zijn om dat te accepteren. Je moet leren op een andere manier te bewegen, bijvoorbeeld met behulp van een rolstoel of mensen in je omgeving.

Meer weten over dwarslaesies?

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen:

Pagina laatst aangepast op 21-10-2020

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren