Syndroom van Raynaud (Fenomeen van Raynaud, Ziekte van Raynaud)

Wat is het syndroom van Raynaud?

In het kort:

  • Bij het syndroom van Raynaud verkrampen tijdelijk kleine slagaders, waardoor de aanvoer van bloed naar de achtergelegen weefsels afneemt.
  • De kramp van de slagaders duurt niet lang, maar kan erg pijnlijk zijn.
  • De vingers en tenen kleuren van wit naar blauwpaars en daarna naar erg rood. Ze kunnen tijdens het verkleuren koud aanvoelen.
  • Er zijn twee vormen van het syndroom van Raynaud, een primaire en een secundaire vorm.
  • Een aanval kan ontstaan door verschillende prikkels van buitenaf of binnenuit, zoals door een snelle overgang van warm naar koud, het aanraken van een koud voorwerp of heftige emoties.
  • Je warm kleden, kou aan handen en voeten voorkomen en stress vermijden kan ervoor zorgen dat aanvallen uit blijven.

Over het syndroom van Raynaud

Bij het syndroom van Raynaud, ook wel het fenomeen van Raynaud of ziekte van Raynaud genoemd, verkrampen tijdelijk de spiertjes in de wand van de kleine slagaders. Hierdoor vernauwen de kleine slagaders, waardoor de aanvoer van bloed naar de achtergelegen weefsels afneemt. Dit zijn vooral de kleine bloedvaten in de uitstekende lichaamsdelen zoals vingers en tenen. De kramp van de slagaders duurt niet lang, maar kan erg pijn doen. 

Bij deze aandoening verkleuren de vingers en tenen van wit naar blauwpaars en daarna naar erg rood. Dit fenomeen wordt ook wel het tricolor-fenomeen (driekleurenfenomeen) genoemd, naar de drie kleuren van de Franse vlag. Tijdens het verkleuren kunnen je handen en voeten koud aanvoelen en het gevoel verminderd zijn. 

Het syndroom van Raynaud uit zich meestal voor het eerst in of net na de puberteit. De aandoening komt vooral voor bij vrouwen. 

Het syndroom van Raynaud komt voor in twee vormen:

Primaire (eerste) vorm

De primaire vorm staat op zichzelf en ontstaat niet als gevolg van een andere ziekte. Daarom wordt het ook wel de ziekte van Raynaud genoemd. Het is geen ernstig ziektebeeld en kan vanzelf verminderen bij ouder worden.

Secundaire vorm

De secundaire vorm heeft wel een andere onderliggende oorzaak. Dit kan bijvoorbeeld een andere aandoening zijn. Voorbeelden van oorzaken van het syndroom van Raynaud zijn:

Oorzaak van het syndroom van Raynaud

Een aanval van het syndroom van Raynaud (zowel de primaire als secundaire vorm) kan worden uitgelokt door prikkels van buitenaf of van binnenuit:

  • Een snelle overgang van warm naar koud
  • Het aanraken van een koud voorwerp
  • Heftige emoties zoals angst, verdriet of woede
  • Werken met trillende voorwerpen

Symptomen van het syndroom van Raynaud

De voornaamste klachten bij een aanval van het syndroom van Raynaud zijn:

  • Het driekleurenfenomeen in vingers en/of tenen
  • Koude vingers en/of tenen
  • Verminderd gevoel in vingers en/of tenen
  • Vaak heftige pijn in vingers en/of tenen
  • Tintelingen en zwelling van de vingers en/of tenen tijdens de herstelfase (rood)
  • Gevoel van dode vingers en/of tenen

Meestal beperken deze klachten zich tot handen en voeten, maar soms komen ze ook voor op andere plekken, zoals het puntje van de neus, de oren, lippen en tong.

De secundaire vorm van het syndroom van Raynaud brengt meer problemen met zich mee. Ontstekingen aan de bloedvaten van de vingers of tenen komen voor. Dit kan soms leiden tot het ontstaan van een bloedprop, waardoor pijnlijke zweren kunnen ontstaan of zelfs weefsel kan afsterven. Het is verstandig om bij deze klachten de huisarts te raadplegen. Hij kan vaak advies geven hoe het beste met deze kwaal om te gaan en een aanval te voorkomen.

Bronnen: Merck medisch handboek (tweede, geheel herziene versie, 2005), Hartstichting, ReumaNederland

Pagina laatst aangepast op 21-05-2019

Eindredactie: Alieke de Greeuw

Deze informatie is gecontroleerd door:

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren