Dyspraxie en apraxie

Wat is praxis?

De termen dyspraxie en apraxie zijn afgeleid van het woord praxis. Dit is het vermogen om een serie handelingen die je nog niet kent te plannen, te organiseren en uit te voeren. Normaal gesproken kunnen je hersenen bepaalde handelingen als je ze een paar keer hebt gedaan zo organiseren dat het een automatisme wordt. Zo hoef je niet elke keer als je bijvoorbeeld je veters moet strikken heel bewust na te denken wat je handen ook alweer precies moeten doen. Bij gezonde kinderen ontwikkelt dit systeem zich in de eerste vijf jaar van hun leven, maar bij mensen met dyspraxie of apraxie gaat er iets mis in de hersenen.

Dyspraxie en apraxie

Dyspraxie betekent dat een kind nog voor het vijfde jaar problemen heeft met de praxis, dus nog voor het systeem zich had ontwikkeld. Bij apraxie was het systeem wel al ontwikkeld, maar wordt aangetast door hersenletsel. Mensen met dyspraxie of apraxie komen vaak onhandig over. Ze voeren activiteiten vaak uit alsof het voor de eerste keer is. Op zich kunnen ze de bewegingen wel maken (met de spieren is niks mis), maar het lukt niet om ze goed te coördineren. Dingen die vanzelf gaan bij iemand die gezond is, zijn voor iemand met praxisproblemen lastig, zoals aan- en uitkleden, eten zonder te knoeien, een samenhangend verhaal vertellen, fietsen, een bal gooien of vangen, lezen en schrijven. Omdat er geen automatisme ontstaat moet iemand de handeling eigenlijk steeds weer opnieuw leren door iemand anders stap voor stap na te doen.

Dyspraxie komt veel voor bij infantiele encefalopathie (IE). Apraxie komt onder andere voor bij multiple sclerose (MS) en de ziekte van Parkinson in een vergevorderd stadium.

Symptomen van dyspraxie en apraxie

Iemand met dyspraxie of apraxie heeft meestal niet alle symptomen, maar een aantal. Sommige kunnen worden overwonnen, anderen worden minder met de tijd, maar soms blijven er altijd problemen bestaan.

Er zijn verschillende vormen van dyspraxie. Soms is het hele lichaam erbij betrokken, soms gaat het op specifieke onderdelen mis, zoals bij monddyspraxie. Verder kan er onderscheid worden gemaakt tussen zogenaamde conceptdyspraxie en uitvoeringsdyspraxie/ontwikkelingsdyspraxie. Bij de eerste vorm doorziet een kind het 'concept' van een handeling niet. In het ergste geval snapt het zelfs niet waar bepaalde voorwerpen, zoals een schaar of bestek, voor dienen. De tweede variant wordt ook wel developmental coordination disorder (DCD) genoemd en komt het meest voor. Hierbij levert de organisatie en uitvoering van handelingen problemen op. Het kind weet wel hoe het moet, maar kan het niet in praktijk brengen. 

Pagina laatst aangepast op 08-05-2019

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door: B. van den Berg, arts

.
Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren