Gezondheidsplein is een informatieve website over gezondheid. De gezondheidsinformatie op deze website staat los van eventueel getoonde advertenties.

Coeliakie (Glutenintolerantie)

Een aandoening is een verzamelnaam voor: symptomen, syndromen, klinische tekens, ziekten, handicaps en letsels

In het kort:

  • Een glutenintolerantie wordt ook wel coeliakie genoemd en is een serieuze aandoening die veel schade kan aanrichten in de darmen. 
  • De ernst van de klachten wisselen van persoon tot persoon. Meer weten over symptomen? Dat lees je hier.
  • Een glutenintolerantie (coeliakie) komt voor bij een half tot één procent van de Nederlanders. Slechts bij één op de acht mensen met een glutenintolerantie is het ook echt als aandoening herkend. Dat komt waarschijnlijk omdat de symptomen van een glutenintolerantie soms erg uiteenlopen. 
  • Hoewel de oorzaak van een glutenintolerantie niet altijd bekend is, blijkt dat het in tien procent van de gevallen in de familie voorkomt. Coeliakie is dus een erfelijke ziekte.
  • Hoewel de termen glutensensitiviteit, glutenintolerantie en tarwe-allergie vaak door elkaar worden gebruikt, zijn er belangrijke verschillen tussen de aandoeningen. Op deze pagina lees je hier meer over.
  • Gluten zijn eiwitten die je terugvindt in granen uit de tarwefamilie. Hier lees je meer over wat gluten zijn en wat een glutenvrij dieet is. 

Wat is coeliakie?

Coeliakie spreek je uit als 'seuliakie', met de klemtoon op de laatste lettergreep. Coeliakie is een intolerantie voor gluten, een andere naam voor coeliakie is glutenintolerantie. Intolerantie wil zeggen dat je lichaam gluten niet verdraagt. Gluten zijn graaneiwitten en zitten in tarwe, rogge, gerst, spelt, kamut en alles wat met deze granen gemaakt is. 

Glutenintolerantie: de oorzaak

Coeliakie is een (erfelijke) auto-immuunziekte. Dat houdt in dat je eigen immuunsysteem zich tegen gezonde cellen in je lichaam keert. Gluten worden bij een glutenintolerantie verward voor schadelijke indringers, waardoor je immuunsysteem deze gluten inclusief gezonde cellen aanvalt. Het immuunsysteem eet als het ware de darmen op bij het eten van gluten. Hierdoor kan ernstige beschadiging aan de darmen en met name het darmslijmvlies ontstaan.

Omdat een glutenintolerantie een auto-immuunziekte is, kan je er niet (zoals bij een allergie) overheen groeien. Je zal er altijd last van hebben en zal je moeten houden aan een streng glutenvrij dieet om verdere beschadiging aan de darmen te voorkomen.

Glutenintolerantie (coeliakie) is iets anders dan een glutensensitiviteit of tarwe-allergie. Over deze verschillen lees je hier.

Diagnose coeliakie

Als je een lange tijd één of meerdere symptomen hebt, is het goed bij je huisarts langs te gaan. Deze zal de klachten met je doornemen en bloed afnemen om te bepalen of je antistoffen (afweerstoffen) hebt die een rol spelen bij coeliakie. Om helemaal zeker te zijn of je coeliakie hebt, zal je daarna naar een MDL-arts moeten gaan. Deze neemt een stukje weefsel van je darm weg (biopsie). Als blijkt dat het slijmvlies van de dunne darm beschadigd is kan de diagnose coeliakie gesteld worden.

Dermatitis Herpetiformis (de Ziekte van Dühring)

Dermatitis Herpetiformis is een huidaandoening die sterk geassocieerd wordt met glutenintolerantie. Het overgrote deel (naar schatting tachtig procent) van alle mensen die last hebben van Dermatitis Herpetiformis heeft ook glutenintolerantie. Omgekeerd heeft niet iedereen met glutenintolerantie last van Dermatitis Herpetiformis.

Kenmerkend voor Dermatitis Herpetiformis zijn jeukende blaasjes en bultjes of blaren die je vooral vindt op de buitenkant van je ellebogen, op je knieën, billen en schouders.

Glutenintolerantie bij jonge kinderen

Jonge kinderen kunnen zelf niet goed aangeven waar ze last van hebben. Het is daarom van belang om als ouder/verzorger een glutenintolerantie bij je kind te herkennen. Er zijn, naast de voor de buitenwereld redelijk onzichtbare symptomen als buikpijn, ook andere symptomen die je als buitenstaander snel kan herkennen.

Bij kinderen ontstaat glutenintolerantie vaak al voor het eerste levensjaar. Als baby’s zeven maanden oud zijn krijgen ze vaak voor het eerst voeding dat mogelijk gluten kan bevatten, zoals pap of brood. Glutenintolerantie kan dan opspelen. De kenmerken verschillen, maar vaak is glutenintolerantie (coeliakie) bij een kind te herkennen aan het volgende:

 Oudere kinderen

Bij kinderen die op latere leeftijd een glutenintolerantie ontwikkelen lijken de symptomen al meer op de symptomen die volwassenen ervaren. Andere kenmerken waaraan je een glutenintolerantie kunt herkennen bij wat oudere kinderen zijn:

  • Groeiachterstand
  • Te late pubertijd

 Een glutenintolerantie veroorzaakt lang niet altijd buikklachten, maar is soms ook te herkennen aan vagere klachten zoals vermoeidheid, bloedarmoede en algehele malaise.

Feit of fabel: “Je kunt over coeliakie heen groeien”

Fabel: glutenintolerantie is een auto-immuunziekte en dat betekent dat het nooit meer over gaat. Een glutenintolerantie (coeliakie) heb je voor het leven. De enige manier om van de klachten af te komen is door glutenvrij te eten. Het darmslijmvlies kan zich dan herstellen wat de opname van voedingsstoffen en daarmee de gezondheid bevordert.

Feit of fabel: “Een glutenintolerantie is erfelijk”

Feit: de precieze oorzaak van glutenintolerantie is nog niet bekend. Wel is bekend dat zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren een rol spelen bij het krijgen van glutenintolerantie. Eén op de honderdvijftig tot tweehonderd mensen in Nederland heeft glutenintolerantie. Dat betekent dat de kans om glutenintolerantie te krijgen ongeveer een half tot één procent is. Heeft een eerstegraadsfamilielid (vader, moeder, broer, zus of kind) een glutenintolerantie dan is de kans op een glutenintolerantie ongeveer tien procent.

Een glutenintolerantie gaat niet altijd samen met heftige klachten. Zelfs met milde klachten kan glutenintolerantie veel schade aanrichten. Is bekend dat een eerstegraads familielid een glutenintolerantie heeft dan is het verstandig om onderzoek te doen. Dat geldt uiteraard ook als je geen familieleden hebt met glutenintolerantie maar jezelf wel herkent in de symptomen.

Heb je een glutenintolerantie (coeliakie), glutensensitiviteit of een tarwe-allergie?

Glutenintolerantie wordt vaak verward met de term glutenallergie. Een glutenallergie bestaat echter niet. Wel bestaat een tarwe-allergie, wat deels overeen kan komen met glutenintolerantie. Ook komt glutensensitiviteit voor. Verwarrend? Hieronder geven we een toelichting op deze drie verschillende aandoeningen

Glutenintolerantie

Glutenintolerantie wordt ook wel coeliakie genoemd en is een genetische auto-immuunziekte. Gluten worden bij een glutenintolerantie verward voor schadelijke bacteriën. Je immuunsysteem probeert gluten daardoor aan te vallen. Dat geeft veel complicaties.

Glutensensitiviteit

Over glutensensitiviteit is nog niet veel bekend. Er zijn mensen met klachten die lijken op die van mensen met een glutenintolerantie, maar bij wie glutenintolerantie niet kan worden aangetoond. Toch voelen ze zich beter door het weglaten van gluten uit het dieet.

Mensen met glutensensitiviteit kunnen in grote lijnen dezelfde klachten ondervinden als mensen met glutenintolerantie, maar bij mensen met glutensensitiviteit kunnen deze klachten niet worden aangetoond als oorzaak van een glutenintolerantie in een bloedtest of met een darmbiopt. Er is dus geen beschadiging aan de darmen zichtbaar. Wat dan wel de oorzaak is van een glutensensitiviteit, is nog niet duidelijk. Wel kunnen de klachten verminderen door het volgen van een glutenvrij dieet.

Het is niet verstandig om zomaar een glutenvrij dieet te beginnen vanwege de vele vitamines en mineralen in granen. Heb je wel een glutenintolerantie (coeliakie) en begin je met een glutenvrij dieet zonder eerst een bloedtest of darmbiopt te doen, dan is een glutenintolerantie niet meer aantoonbaar. Overleg daarom altijd met je arts als je vermoedt dat je niet tegen gluten kunt.

Glutensensitiviteit: symptomen

De klachten bij glutensensitiviteit komen voor een groot deel overeen met de klachten van een glutenintolerantie. In grote lijnen kun je de volgende symptomen associëren met een glutensensitiviteit:

Omdat deze symptomen ook horen bij andere aandoeningen zoals het prikkelbare darm syndroom dient een glutensensitiviteit vastgesteld te worden door een arts als alle andere darmaandoeningen zijn uitgesloten. Daarnaast moet aantoonbaar zijn dat je reageert op een glutenvrij dieet. Dat kan door zes weken lang een glutenvrij dieet te volgen, onder begeleiding van een diëtist. Daarna wordt gekeken naar de klachten in de periode vóór het dieet en de periode na het dieet.

Tarwe-allergie

Tarwe-allergie is een allergie voor (producten van) tarwe. Het eten van tarwe kan leiden tot jeuk, een verstopte neus of buikklachten. Mensen met een tarwe-allergie kunnen wel goed tegen andere granen. Hoewel tarwe voor een groot deel uit gluten bestaat, mogen mensen met een tarwe-allergie wel niet-tarwe producten die gluten bevatten eten, zoals rogge of gerst. Een tarwe-allergie komt vaker voor bij mensen met hooikoorts, tarwe is immers een grassoort.

Een tarwe-allergie ontstaat vaak al op hele jonge leeftijd. Bij een tarwe-allergie, is de kans groot dat je ook andere voedselallergieën hebt. Een tarwe-allergie als kind kan verdwijnen na de leeftijd van drie tot vijf jaar.

Een tarwe-allergie herken je aan de volgende symptomen:

De symptomen treden meestal binnen een paar minuten tot enkele uren na het eten van tarwe op. Eczeem kan ook na een aantal dagen pas optreden.

Anafylaxie (shock)

Anafylaxie is zeer zeldzaam, maar kan als extreem allergische reactie optreden bij een tarwe-allergie. Net als bij andere voedselallergieën zoals een pinda- of notenallergie. Bij een anafylaxie verwijden de bloedvaten, ontstaan ademhalingsmoeilijkheden, een lage bloeddruk en vertraagde hartslag. De meest ernstige vorm kan binnen een aantal minuten tot de dood leiden indien dit niet wordt behandeld. Zulk soort reacties zijn zeer zeldzaam.

Een glutenallergie bestaat niet

Hoewel vaak de term ‘glutenallergie’ wordt gebruik, hoort deze niet thuis in het rijtje van aandoeningen die worden veroorzaakt door gluten. Een glutenallergie bestaat niet. Bij een allergie is er namelijk sprake van een overdreven reactie van je immuunsysteem. Het immuunsysteem maakt dan meer antistoffen aan dan nodig is.

Die reactie komt niet voor bij gluten. Glutenintolerantie heeft wel te maken met het immuunsysteem, maar is een auto-immuunziekte. Dat houdt in dat je immuunsysteem zich tegen jezelf richt. Het heeft geen overdreven reactie, maar een omgekeerde reactie. Goed functionerende cellen kunnen worden afgebroken, omdat deze worden aangevallen door het eigen immuunsysteem. Dat kan de organen waarin die cellen zich bevinden beschadigen. In het geval bij gluten het darmslijmvlies en de darmwand.

Pagina laatst aangepast op 02-04-2021

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:


Heeft deze informatie je geholpen?
Cookies

Gezondheidsplein

Cookies op gezondheidsplein.nl

Om gezondheidsplein.nl voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken, gebruikt Gezondheidsplein cookies (en daarmee vergelijkbare technieken). 

Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen, en mogelijk ook buiten, onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Daarnaast kan je door deze cookies informatie delen via social media.

Als je op "Accepteer" klikt, dan geef je Gezondheidsplein toestemming om cookies voor social media en gepersonaliseerde advertenties te plaatsen. Lees hier meer over in ons privacybeleid en cookiebeleid

Via "Cookie Instellingen" kan je zelf ook instellen welke cookies worden geplaatst. Je kan je keuze altijd wijzigen of intrekken op ons cookiebeleid.


Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren