Gezondheidsplein is een informatieve website over gezondheid. De gezondheidsinformatie op deze website staat los van eventueel getoonde advertenties.

Waterhoofd (Hydrocefalie)

Goedgekeurt icoonInformatie goedgekeurd door MSc. P. Schipper
4 uit 5 - 5 beoordelingen
Beoordeling icoon4 mensen vonden deze informatie nuttig

Wat is een waterhoofd?

Een waterhoofd is een hersenaandoening waarbij vocht achterblijft in de hersenkamers. Een waterhoofd wordt ook wel hydrocefalie genoemd en de aandoening wordt meestal met baby’s geassocieerd. Echter kan een waterhoofd zich op elke leeftijd voordoen, maar de aandoening kan ook aangeboren zijn. Zo wordt één op de vijfhonderd baby’s geboren met aangeboren hydrocefalus. Een waterhoofd op volwassen leeftijd ontstaat vaak plotseling en dan is er sprake van acute hydrocefalus. Soms ontwikkelen ouderen op bejaarde leeftijd ook een waterhoofd. Het waterhoofd neemt dan langzaam toe, maar de hersendruk blijft normaal. Men spreekt dan van een normal pressure hydrocefalus.

Oorzaak van een waterhoofd

De oorzaak van een waterhoofd is dat er meer water in de holtes van de hersenen zit dan zou moeten. Per dag wordt er zo’n halve liter vocht naar de hersenen gepompt om deze te voorzien van zuurstof en voedingsstoffen. Daarnaast dient hersenvocht als schokdemping zodat de hersenen niet tegen de schedel komen.

Normaal gesproken wordt het hersenvocht weer afgevoerd maar bij iemand met een waterhoofd stroomt het hersenvocht niet goed door. Het hersenvocht hoopt zich op in de hersenkamers en hierdoor verhoogt de druk in de hersenen. De hersenen duwen tegen de schedel en dit veroorzaakt hersenbeschadiging met uitval van hersenfuncties als gevolg.

Aangeboren & erfelijk waterhoofd

Een aangeboren waterhoofd wordt doorgaans veroorzaakt door een vernauwing van de verbinding tussen de derde en de vierde hersenkamer. Deze vernauwing wordt aquaductstenose genoemd. Het kan ook zijn dat één of meerdere aangeboren aandoeningen het waterhoofd veroorzaken. Zo is het bekend dat het Arnold Chiari Syndroom en het Dandy Walker Syndroom vaak hydrocefalus als gevolg hebben.

Waterhoofd door trauma

Het komt vaak voor dat een waterhoofd wordt veroorzaakt door een trauma. Bij zeer ernstig hersenletsel krijgt zo’n 40 procent last van een waterhoofd. Het risico op een waterhoofd is een probleem dat door artsen vaak over het hoofd wordt gezien als zij iemand te zien krijgen met hersenletsel.

Waterhoofd door tumor of hersenbloeding

Bij veel pasgeboren kinderen met een waterhoofd is de oorzaak vaak een hersenbloeding die in de eerste levensdagen van de baby heeft plaatsgevonden. Een bloeding in de hersenkamers of in het hersenvlies zorgt voor een verstoring in de aan- en afvoer van het hersenvocht. Het kan ook zijn dat deze verstoring wordt veroorzaakt door een hersenvliesontsteking of door een hersentumor. Er kan een hersentumor in het aanmaakorgaan van het hersenvocht zitten waardoor deze te veel vocht aanmaakt. Zo’n hersentumor heet een plexuspappilloom.

De oorzaak van een waterhoofd is dat er meer water in de holtes van de hersenen zit dan zou moeten. Per dag wordt er zo’n halve liter vocht naar de hersenen gepompt om deze te voorzien van zuurstof en voedingsstoffen. Daarnaast dient hersenvocht als schokdemping zodat de hersenen niet tegen de schedel komen.

Normaal gesproken wordt het hersenvocht weer afgevoerd maar bij iemand met een waterhoofd stroomt het hersenvocht niet goed door. Het hersenvocht hoopt zich op in de hersenkamers en hierdoor verhoogt de druk in de hersenen. De hersenen duwen tegen de schedel en dit veroorzaakt hersenbeschadiging met uitval van hersenfuncties als gevolg.

Aangeboren & erfelijk waterhoofd

Een aangeboren waterhoofd wordt doorgaans veroorzaakt door een vernauwing van de verbinding tussen de derde en de vierde hersenkamer. Deze vernauwing wordt aquaductstenose genoemd. Het kan ook zijn dat één of meerdere aangeboren aandoeningen het waterhoofd veroorzaken. Zo is het bekend dat het Arnold Chiari Syndroom en het Dandy Walker Syndroom vaak hydrocefalus als gevolg hebben.

Waterhoofd door trauma

Het komt vaak voor dat een waterhoofd wordt veroorzaakt door een trauma. Bij zeer ernstig hersenletsel krijgt zo’n 40 procent last van een waterhoofd. Het risico op een waterhoofd is een probleem dat door artsen vaak over het hoofd wordt gezien als zij iemand te zien krijgen met hersenletsel.

Waterhoofd door tumor of hersenbloeding

Bij veel pasgeboren kinderen met een waterhoofd is de oorzaak vaak een hersenbloeding die in de eerste levensdagen van de baby heeft plaatsgevonden. Een bloeding in de hersenkamers of in het hersenvlies zorgt voor een verstoring in de aan- en afvoer van het hersenvocht. Het kan ook zijn dat deze verstoring wordt veroorzaakt door een hersenvliesontsteking of door een hersentumor. Er kan een hersentumor in het aanmaakorgaan van het hersenvocht zitten waardoor deze te veel vocht aanmaakt. Zo’n hersentumor heet een plexuspappilloom.

Symptomen van een waterhoofd

De symptomen van een waterhoofd verschillen per leeftijd. Zo hebben jonge kinderen met een waterhoofd vaak last van:

  • Een vergroot en te snel groeiend hoofd
  • Een gespannen fontanel (opening tussen schedelplaten)
  • Uitpuilende ogen
  • Uitgezette aderen op het hoofd
  • Prikkelbaarheid
  • Slaperigheid
  • Misselijkheid en last van braken
  • Mogelijk last van epileptische aanvallen

Bij volwassenen en oudere kinderen is de schedel in zijn geheel gesloten. Hierdoor kan het hoofd niet meer uitzetten en hebben volwassenen andere symptomen bij een waterhoofd zoals:

  • Misselijkheid en braken
  • Hoofdpijn
  • Incontinentie
  • Lusteloosheid, vermoeidheid
  • Wazig en dubbelzien
  • Spierspasmes
  • Vergeetachtigheid
  • Veranderd gedrag
  • Verslechterde coördinatie

De symptomen van een waterhoofd verschillen per leeftijd. Zo hebben jonge kinderen met een waterhoofd vaak last van:

  • Een vergroot en te snel groeiend hoofd
  • Een gespannen fontanel (opening tussen schedelplaten)
  • Uitpuilende ogen
  • Uitgezette aderen op het hoofd
  • Prikkelbaarheid
  • Slaperigheid
  • Misselijkheid en last van braken
  • Mogelijk last van epileptische aanvallen

Bij volwassenen en oudere kinderen is de schedel in zijn geheel gesloten. Hierdoor kan het hoofd niet meer uitzetten en hebben volwassenen andere symptomen bij een waterhoofd zoals:

  • Misselijkheid en braken
  • Hoofdpijn
  • Incontinentie
  • Lusteloosheid, vermoeidheid
  • Wazig en dubbelzien
  • Spierspasmes
  • Vergeetachtigheid
  • Veranderd gedrag
  • Verslechterde coördinatie
Verder lezen

Diagnose waterhoofd

De diagnose van een waterhoofd wordt gesteld door middel van een echo, CT-scan van het hoofd of MRI-scan. De arts kijkt dan naar de grootte van de hersenkamers. Normaal gesproken zit er zo’n 150 milliliter vocht in de hersenkamer en rond de hersenen. Op een CT-scan worden de hersenen licht grijs weergegeven en is het vocht in de hersenen zwart aangegeven. Te veel zwart duidt op te veel vocht in de hersenen en dus op een waterhoofd.

De diagnose van een waterhoofd wordt gesteld door middel van een echo, CT-scan van het hoofd of MRI-scan. De arts kijkt dan naar de grootte van de hersenkamers. Normaal gesproken zit er zo’n 150 milliliter vocht in de hersenkamer en rond de hersenen. Op een CT-scan worden de hersenen licht grijs weergegeven en is het vocht in de hersenen zwart aangegeven. Te veel zwart duidt op te veel vocht in de hersenen en dus op een waterhoofd.

Pagina laatst aangepast op 31-03-2022

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

MD. P. Schipper, arts
MSc. P. Schipper

Basisarts (psychiater i.o.)

Mondriaan

Vond je deze informatie nuttig?

4 uit 5 - 5 beoordelingen

Heeft deze informatie jou geholpen?

- Advertentie -
- Advertentie -

Gezondheidsplein is partner van onder andere Dokterdokter en Ziekenhuis. Wij werken samen met verschillende medische patiëntverenigingen, beroepsverenigingen, stichtingen en medisch specialisten.

Twitter pagina van Gezondheidplein.nlYoutube pagina van Gezondheidplein.nlFacebook pagina van Gezondheidplein.nl