Maculadegeneratie (Netvliesdegeneratie)

Wat is maculadegeneratie?

Maculadegeneratie, ook wel netvliesdegeneratie genoemd, is een oogaandoening waardoor de gezichtsscherpte afneemt. Met een klein gedeelte in je netvlies zie je scherp. Dit kleine gedeelte is de gele vlek, ofwel de macula. In de macula zitten kegels. Dit zijn lichtgevoelige cellen waarmee je kleur, contrast en details waarneemt. Door de dichtheid van deze cellen, zien we met de macula het scherpst. Bij maculadegeneratie verliest de macula kwaliteit doordat de kegels afsterven.

Maculadegeneratie ontstaat geleidelijk en is in de meeste situaties niet omkeerbaar. Het proces van achteruitgang duurt soms jaren. Sluipend ontstaat er een wazige, donkere vlek in het midden van het zicht. De meeste mensen blijven om de vlek heen wel scherp zien.

Maculadegeneratie ontstaat meestal na het vijftigste levensjaar. Het is een van de meest voorkomende oorzaken van slechtziendheid onder ouderen (na bijvoorbeeld glaucoom en staar).

Vormen van maculadegeneratie

Er bestaan twee vormen van maculadegeneratie: leeftijdsgebonden en juveniele maculadegeneratie. Lees hieronder meer over beide varianten.

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie komt het meest voor en ontwikkelt zich met de leeftijd. Er bestaan twee vormen van de leeftijdsgebonden variant: droge en natte maculadegeneratie.

Droge maculadegeneratie

Kenmerkend aan de droge vorm is de doffe, donkere plek in het midden van het zicht. Deze vlek ontstaat door afvalstoffen (‘drusen’) achter het netvlies, die langzaam de macula beschadigen. Deze vorm van maculadegeneratie komt bijna altijd voor in beide ogen. Soms slaat droge maculadegeneratie over in de natte variant.

Natte maculadegeneratie

Bij natte maculadegeneratie groeien er bloedvaatjes in de macula. Deze bloedvaatjes zijn van slechte kwaliteit doordat ze vet, vocht en eiwitten lekken en gemakkelijk bloeden. Dit zorgt voor schade aan de macula. Natte maculadegeneratie is te herkennen doordat het zicht vervormt. Lijnen en voorwerpen zijn gebogen of gekronkeld in plaats van recht (metamorfopsie).

De natte vorm van maculadegeneratie begint meestal aan één oog. Later volgt het andere oog. Snelle behandeling is belangrijk. Natte maculadegeneratie veroorzaakt namelijk direct een verslechtering van het kijken. Bovendien is het zo dat zolang de vaten blijven lekken, de gezichtsscherpte verder kan afnemen. Hoe langer je wacht met behandelen, hoe kleiner de kans op goed behoud van het gezichtsvermogen na de behandeling.  

Juveniele maculadegeneratie

Naast leeftijdsgebonden maculadegeneratie bestaat er een juveniele vorm. Bij juveniele maculadegeneratie is er sprake van een aangeboren afwijking en erfelijkheid. De achteruitgang in het zicht begint ongeveer tussen de leeftijd van tien en dertig jaar en bij sommige mensen op jongere leeftijd. Er zijn een aantal erfelijke aandoeningen die gepaard kunnen gaan met juveniele maculadegeneratie. Dit zijn:

  • Ziekte van Stargardt
  • Ziekte van Best
  • Juveniele retinoschisis
  • Kegeldystrofie
  • Centrale Areolaire Choroidea Dystrofie (CACD)

Lees meer over deze erfelijke aandoeningen op Oogfonds.nl.

Symptomen van maculadegeneratie

Symptomen van maculadegeneratie zijn vaak niet direct te herkennen. In de beginfase heb je geen of weinig klachten. Oogirritatie zoals roodheid of jeuk horen niet bij het ziektebeeld van maculadegeneratie. Dit maakt het extra lastig om de aandoening in een vroeg stadium te ontdekken. Er zijn twee symptomen die duiden op maculadegeneratie.

Wazige vlek of verminderd zicht

In het midden van het zicht ontwikkelt sluipend een wazige, doffe of donkere vlek. Scherpstellen en details herkennen is steeds lastiger. Dagelijkse bezigheden zoals autorijden en lezen gaan moeizamer en je gezichtsherkenning gaat achteruit.

Vervormd zien

Als je zicht vervormd raakt kan dit een teken zijn van maculadegeneratie. Lijnen en voorwerpen lopen niet meer recht, maar in een kronkel (metamorfopsie). Je kunt de beelden vergelijken met een lachspiegel. Als vervormd zien het eerste is wat je opmerkt, neem dan contact op met je huisarts. Onderzoek is belangrijk om andere aandoeningen uit te sluiten en eventueel een behandeling te starten.

Risicofactoren leeftijdsgebonden maculadegeneratie

Hoe de achteruitgang van de macula precies ontstaat is in veel gevallen onduidelijk. Wel zijn er een aantal risicofactoren die de kans op leeftijdsgebonden maculadegeneratie vergroten. Dit zijn:

  • Leeftijd

Maculadegeneratie treedt vooral op bij mensen boven de vijftig jaar. Hoe ouder, hoe groter de kans op het krijgen van deze aandoening.

  • Erfelijkheid

Mensen met maculadegeneratie in de familie hebben een grotere kans om op latere leeftijd ook maculadegeneratie te krijgen.

  • Roken

Door roken breken antioxidanten af. Deze beschermen het netvlies.

  • Oog- en huidskleur

Mensen met blauwe ogen en een blanke huid hebben een verhoogde kans op maculadegeneratie. De reden hiervan is onbekend.

Pagina laatst aangepast op 26-04-2019

Eindredactie: Redactie Gezondheidsplein

Deze informatie is gecontroleerd door:

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren