Behandeling uitgezaaid melanoom

De behandeling van een melanoom begint bijna altijd met een operatie waarbij de chirurg, of in sommige gevallen een dermatoloog of oncoloog, het melanoom op de huid verwijdert. Dit weefsel wordt onderzocht op aanwezige kankercellen. Dit doet een patholoog die ook mogelijke genmutaties kan laten onderzoeken in het laboratorium. Vervolgens voert de chirurg een re-excisie uit. Het stukje huid om het litteken wordt dan verwijderd. Zo wordt de kans op een eventuele terugkeer van het melanoom kleiner.

Deze handelingen gebeuren voordat bekend is of het melanoom is uitgezaaid. Bij een dikte van 0,8 millimeter of groter wordt een schildwachtklierprocedure geadviseerd. Toont een schildwachtklierprocedure een uitgezaaid melanoom naar de lymfeklieren aan, dan zijn de volgende behandelingen mogelijk (zie uitleg verderop de pagina):

  • Lymfeklierdissectie
  • Doelgerichte therapie
  • Immunotherapie
  • Bestraling
  • Chemotherapie

De keuze van behandeling hangt af van veel factoren, zoals:

  • Plek van het gezwel
  • Aantal uitzaaiingen
  • Plek van uitzaaiingen
  • Snelheid waarmee het gezwel groeit
  • Conditie van de patiënt
  • Genetische kenmerken van het gezwel

Hieronder worden mogelijke behandelopties voor stadium-III-patiënten (melanoom met uitzaaiingen naar de lymfeklier) beschreven:

Lymfeklierdissectie (lymfeklieren verwijderen)

Een lymfeklierdissectie is geen standaardprocedure bij uitzaaiingen. Het verwijderen van de lymfeklieren gebeurt alleen als de uitzaaiingen in de lymfeklieren voelbaar zijn voor de arts. De chirurg verwijdert dan de schildwachtklier en alle daaromheen liggende lymfeklieren. De omringende lymfeklieren worden verwijderd uit voorzorg.

Als er geen voelbare lymfeklieren aanwezig zijn, dan wordt geadviseerd alleen de schildwachtklier te verwijderen als het melanoom op de huid een dikte heeft van 0,8 millimeter of groter.

De patholoog onderzoekt het weefsel op eventuele aanwezigheid van melanoomcellen.

Doelgerichte therapie (medicijnen)

Doelgerichte therapie is een behandeling met snelwerkende medicijnen; de BRAF/MEK-remmers. Dergelijke medicijnen kunnen de celgroei van een uitgezaaid melanoom blokkeren. De melanoomcellen worden hierdoor gedood.

Voorafgaand aan doelgerichte therapie onderzoekt de patholoog het weefsel op de aanwezigheid van een mutatie in het BRAF-gen. Bij ongeveer de helft van de mensen met een melanoom is namelijk de BRAF-mutatie aanwezig. Bij aantoning van de BRAF-mutatie kunnen gericht BRAF-remmers worden ingezet, zodat de groei van kankercellen wordt afgeremd of gestopt. Is de mutatie in het BRAF-gen niet aanwezig, dan volgt vaak een behandeling met immunotherapie.

Doelgerichte therapie kan worden toegepast als behandeling bij een uitgezaaid melanoom (stadium IV) maar ook als aanvullende therapie in stadium-III-melanoom na complete resectie. De overlevingskansen bij verwijdering van stadium-III-melanoom nemen toe als de patiënt wordt behandeld met doelgerichte therapie in de vorm BRAF/MEK-remmers. Meestal worden de BRAF/MEK-remmers als combinatietherapie toegepast. Dat betekent dat de patiënt twee verschillende tabletten moet slikken, maar deze behandeling kan thuis plaatsvinden.

Immunotherapie

Immunotherapie kan de werking van het immuunsysteem versterken. Het immuunsysteem beschermt het lichaam doorgaans tegen allerlei indringers van buitenaf, zoals bacteriën, virussen en schimmels. Ook bij afwijkingen in weefsels kan het immuunsysteem bescherming bieden.

De T-cel – een afweercel – kan afwijkende cellen vernietigen, zo ook kankercellen. Anderzijds kunnen kankercellen de functie van een T-cel blokkeren. Door immunotherapie kan de blokkerende functie van de kankercellen worden uitgeschakeld en/of kunnen de T-cellen weer worden geactiveerd. Immunotherapie wordt in het ziekenhuis uitgevoerd.

Chemotherapie

Chemotherapie is een manier om kankercellen te doden of ervoor te zorgen dat ze zich niet meer kunnen delen. Dat gebeurt met chemische stoffen die cytostatica worden genoemd. Door de komst van doelgerichte therapie en immunotherapie wordt chemotherapie echter veel minder gebruikt. De rol van chemotherapie bij de behandeling van stadium III en IV melanoom is dus klein. Chemotherapie kan eventueel worden toegepast in de hoop de kankergroei tijdelijk te remmen en de klachten van de uitgezaaide kanker te verminderen (palliatieve zorg).

Prognose na behandeling

Alle behandelingen voor een uitgezaaid melanoom naar de lymfklieren zijn erop gericht om de ziekte te genezen. Er bestaat echter altijd een kans dat de ziekte in de lymfeklieren of in andere organen terugkeert. De behandelopties voor stadium-III-patiënten richten zich dan ook op het voorkomen van terugkeer van het melanoom.

Pagina laatst aangepast op 09-06-2020

Auteur: Redactie Gezondheidsplein

Dit dossier is mede mogelijk gemaakt door Novartis.

Cookies

Gezondheidsplein

Om je een informatieve en prettige online ervaring te bieden, maken Gezondheidsplein.nl (onderdeel van solvo b.v.) en derden gebruik van verschillende soorten cookies. Hieronder vallen functionele, analytische en persoonlijke cookies. Met deze cookies kunnen we de werking van onze website verbeteren en je van gepersonaliseerde advertenties voorzien.

Door op ‘Akkoord en doorgaan’ te klikken, gaat u akkoord met het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacy- & cookieverklaring.

Cookievoorkeuren

Je kunt hieronder toestemming geven voor het plaatsen van persoonlijke cookies. Met deze cookies houden wij en onze partners je gedrag op onze website bij met als doel je persoonlijke advertenties te tonen en onze website te optimaliseren.

Selecteer welke cookies je wil accepteren