| Borstvoeding |
| |
Borstvoeding is in principe de beste voeding voor een pasgeboren kindje. Moedermelk is licht verteerbaar en heeft een unieke samenstelling. Buiten voedingsstoffen als eiwit, vet, vitamines en mineralen bevat moedermelk ook afweerstoffen en andere beschermende stoffen. Deze helpen infecties te voorkomen. Bovendien is borstvoeding relatief gemakkelijk (altijd op goede temperatuur en bij de hand). Als je direct of na een poosje volledig voor flesvoeding kiest, zal de borstvoeding snel teruglopen. Een combinatie van borst- en flesvoeding is wel goed mogelijk. Ongeveer 80% van de de Nederlandse moeders start met borstvoeding. Na drie maanden is dit nog ongeveer 35%. In vergelijking met andere Europese landen scoort Nederland overigens laag: in Zweden bijvoorbeeld krijgt na 3 maanden nog 80% van de baby's volledige borstvoeding. In principe heeft een baby de eerste vijf of zes maanden genoeg aan borstvoeding.
Net na de geboorte
Als baby's net zijn geboren, hebben ze de eerste dagen niet zoveel voeding nodig. Ze hebben namelijk een flinke voorraad voedingsstoffen gekregen toen ze nog in de baarmoeder zaten. Net na de bevalling moet de borstvoeding van de moeder nog op gang komen. Zowel moeder als baby krijgen zo even de tijd om rustig te wennen aan het verschijnsel borstvoeding. Voor een baby is het binnenkrijgen van eten door te zuigen ook wennen vergeleken met de automatische voeding via de navelstreng.
Na de geboorte van een kind maakt de moeder het hormoon prolactine aan. Daardoor beginnen de melkklieren in haar borsten melk te produceren. De eerste melk heet colostrum of biest, een diepgeel vocht dat veel eiwit en antistoffen bevat. Een pasgeboren baby die in zijn eerste levensdagen colostrum krijgt, is beter bestand tegen bacteriën en virussen.
Een paar dagen na de bevalling wordt de moedermelk dunner en blauwwit van kleur. Het is belangrijk dat je als moeder gezond eet zodat je moedermelk een evenwichtige voeding is voor je baby. Het vet in moedermelk is, vergeleken met koemelk, voor kinderen beter verteerbaar. Calcium en andere belangrijke voedingsstoffen in moedermelk worden door kinderen ook beter opgenomen. Antigenen in koemelk kunnen bij een pasgeboren kind allergische reacties veroorzaken, terwijl dergelijke reacties op moedermelk zeldzaam zijn. Moedermelk bevordert groei, voornamelijk door de aanwezigheid van bepaalde hormonen en groeifactoren.
Wennen en lastige momenten
De eerste dagen kan borstvoeding lastig zijn. Het helpt als moeder en kind de eerste dagen zoveel mogelijk samen zijn. Je kunt je baby te eten geven als hij erom vraagt (doordat hij huilt, onrustig is of het handje naar zijn mond brengt). Wil de baby niet, dan zal hij zijn hoofdje wegdraaien. Leg de baby dicht tegen je aan, met zijn hoofd en lijfje in één lijn. Het mondje moet wijd open zijn, de tong moet onder de tepelhof komen, en het kinnetje en neus moeten de borst raken. Zo moet het lukken om de borst helemaal goed leeg te drinken. De eerste weken heeft een baby minimaal acht voedingen per etmaal nodig. Probeer je te ontspannen als je de baby aan de borst hebt.
Een bekend probleem bij borstvoeding zijn harde, knobbelige, pijnlijke borsten. Dit is een gevolg van stuwing door verhoogde bloeddruk of doordat je teveel melk aanmaakt. Zit er op de borst een rood knobbeltje, of op de tepel een wit knobbeltje, dan is een melkklier verstopt. Dit kan ontstaan door gehaast voeden of doordat de borst niet goed wordt leeggedronken. Een borstontsteking kan het gevolg zijn; je krijgt dan ineens hoge koorts en een rode en pijnlijke borst. Hoewel het pijnlijk is, is het toch aan te bevelen om bij een borstontsteking de baby gewoon borstvoeding te blijven geven. Het ontstekingsvocht is steriel en niet schadelijk voor je baby. Bovendien gaat de genezing sneller als je baby aan de borst blijft drinken.
Een ander mogelijk probleem zijn tepelkloven. Om die te voorkomen is het belangrijk om goed te letten op het op de juiste manier aanleggen van je baby. Zorg verder dat je BH schoon en droog is, dat voorkomt dat je tepels week worden. Door langdurig zuigen kunnen de tepels pijnlijk zijn. Heb je last van ingetrokken tepels, dan kan een tepelhoedje een uitkomst zijn. Vraag eventueel hulp aan de verpleegkundige of kraamhulp.
Borstvoeding alleen is genoeg voor een pasgeboren baby. Enige gewichtsschommelingen zijn niet erg. Maar als de baby niet genoeg drinkt of structureel te weinig aankomt, is het nodig om vaker te voeden. Dan zal ook de melkproductie van de moeder automatisch toenemen. Doorzettingsvermogen kan nodig zijn, want het is moeilijk te voorspellen of een baby gulzig drinkt of langzaam met veel pauzes. Vooral de eerste dagen zijn kunnen soms lastig zijn.
De eerste maanden heeft een baby genoeg aan borst- of flesvoeding. Na een maand of vier a vijf kun je tussendoor vastere hapjes gaan geven.
Wist je dat?
1 op de 20 vrouwen te maken heeft met ingetrokken tepels? Dit is geen ernstige afwijking, maar het kan wel erg vervelend zijn. Zeker wanneer je borstvoeding wilt geven. Wil je meer weten over ingetrokken tepels en hoe je ze weer naar buiten kan krijgen?
Lees hier meer over ingetrokken tepels. |
Afkolven
Als je baby niet uit je borsten kan drinken omdat je bijvoorbeeld tepelkloven hebt, kun je proberen wat melk af te kolven en in een flesje te doen. De meeste vrouwen kolven hun moedermelk af met een kolfapparaat. Anderen doen het liever met de hand. Je handen, en het kolfkommetje of kolfapparaat, en de omgeving waarin je kolft moeten goed schoon zijn. Maak alles na het kolven goed schoon en droog de kolf af met keukenpapier. Als je kolft voor een couveusebaby, kook dan je kolfmateriaal één keer per dag uit. Anders is een keer per week genoeg.
Kolven moet je ook leren, net als het geven van borstvoeding. Als een baby aan de borst ligt, treedt een 'toeschietreflex' op vanuit de borst: de melk gaat vanzelf stromen. Als je gaat kolven zal je soms deze reflex zelf op moeten wekken. Dat doe je door het jezelf makkelijk, comfortabel te maken. Zorg dat je het niet koud hebt, en ontspan je. Eventueel masseer je met warme handen je borsten voor je gaat kolven, of drink je iets warms. Een dubbele kolf kan helpen. Lukt het niet, dan raak je vanzelf gespannen en kun je er beter voor even mee ophouden.
Om met de hand te kolven heb je een schoon kommetje nodig. Leg je pink, ring en middelvinger van je droge, warme handen onder je borst ter ondersteuning. Leg je wijsvinger vlak onder je tepelhof, de duim er vlak boven. Maak met duim en wijsvinger een samenknijpende en wrijvende beweging richting tepels. Zorg dat de vingers niet over de huid glijden. Tijdens het kolven verplaats je je vingers rondom de tepels, zodat alle melkholtes die achter de tepelhof liggen, geleegd worden.
De eerste keer lukt het je niet om in een keer een hele voeding af te kolven. Maar langzaamaan zal het beter gaan. Je voelt vanzelf wanneer er niets meer uit de borst komt. Vaak is het handig om net zo vaak te kolven als je je baby aan de borst zou leggen, maar dat verschilt per vrouw. Je kunt ook je baby aan de ene borst aanleggen, terwijl je de andere kolft. Of begin met elke keer voor een voeding een beetje te kolven. Je baby drinkt dan je borst verder leeg. Zo kun je de hoeveelheid langzaam opbouwen.
Van borst naar fles
Als je wilt overstappen van borstvoeding naar flesvoeding, bijvoorbeeld omdat je weer gaat werken, dan moet je daar ongeveer twee weken voor uittrekken. Je gaat niet van de ene op de andere dag resoluut over op de fles, maar vervangt om de paar dagen een borstvoeding door de fles. De overstap bestaat uit vijf stappen:| Overstap van borst- naar flesvoeding bij 5 voedingen: | | Stap 1 | Borst | Borst | Borst | Fles | Borst | | Stap 2 | Borst | Fles | Borst | Fles | Borst |
| Stap 3 | Borst | Fles | Fles | Fles | Borst | | Stap 4 | Borst | Fles | Fles | Fles | Fles | | Stap 5 | Fles | Fles | Fles | Fles | Fles |
Je hoeft niet in twee weken te zijn overgestapt, maar mag er ook meer de tijd voor nemen. Bijvoorbeeld een stap per week. Overleg op het consultatiebureau hoe je het beste kunt afbouwen en hoeveel van welke flesvoeding je kindje nodig heeft. Als je baby zich er niet lekker bij voelt, kun je het afbouwen beter even uitstellen.
Andere sites- Op www.borstvoeding.nl presenteren de vier Nederlandse borstvoedingsorganisaties hun informatie: Vereniging Borstvoeding Natuurlijk, La Leche Leage Nederland, Stichting Zorg voor Borstvoeding en de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen. Je kunt hier voor alle informatie terecht. Verder is er de rubriek 'borstvoeding op het internet' waar je links kan vinden naar andere sites op het internet en kun je bij de rubriek 'andere organisaties' terecht voor meer organisaties die zich met borstvoeding bezighouden. Er worden adressen vermeld.
- Op de website van Pretty Mum vind je allerlei borstvoedingsproducten. Je kunt de producten eenvoudig bestellen en ze op een veilige wijze betalen. Ben jij een eigentijdse moeder? Kijk dan eens hoe leuk borstvoeding kan zijn. De website bevat bovendien een compleet addressenbestand van plekken in heel Nederland waar je handig kunt voeden en kolven!
- Kijk op de startpagina over baby's, onder het kopje 'borstvoeding en fles' voor nog veel meer andere links.
- Meer weten over borsten? De Borstenpagina is een startpagina over borsten, met allerlei links naar andere (niet-erotische) sites over borsten. Ervaringen met anderen uitwisselen kan in het borstenforum. Andere startpagina's met veel links over alles wat met borsten te maken heeft: borsten.startkabel.nl en borstvoeding.pagina.nl
|
|
