Artrose in toekomst beter te voorspellen

Dankzij digitale analyse van kniefoto's is beter te voorspellen welke patiënten met pijnklachten later artrose zullen krijgen. Dat stelt Margot Kinds van het UMC Utrecht in haar promotieonderzoek.

Voor haar onderzoek keek Kinds naar röntgenfoto's van duizend patiënten. Ze concludeerde dat de foto die bij het allereerste artsenbezoek gemaakt wordt al een voorspellende waarde heeft. Kleine afwijkingen in gewrichtsspleet (een maat voor kraakbeendikte) en het ontstaan van botuitgroeisels blijken het verloop van de artrose over de daaropvolgende vijf jaar te voorspellen. Van de patiënten die deze veranderingen op röntgenfoto's laten zien, krijgt ruim de helft later duidelijke gewrichtsschade.

Als patiënten nu met pijnklachten in knie of heup bij de huisarts komen laat die vaak een röntgenfoto maken. Maar deze foto wordt vooral gebruikt om jaren later te kunnen zeggen of een gewricht verslechterd is of niet. Artsen beoordelen patiënten voornamelijk aan de hand van pijnklachten, maar dit is niet perfect. Van de patiënten die pijnklachten hebben, krijgt slechts een vijfde deel vijf jaar later duidelijke gewrichtsschade.

De betere indeling versnelt wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe medicijnen. Alleen patiënten met een grote kans op ernstige gewrichtsschade kunnen zo bijvoorbeeld deelnemen aan een onderzoek naar een nieuw middel om deze schade te voorkomen. De eventuele werkzaamheid van zo'n medicijn zal dan sneller blijken.

Kinds' onderzoek gaat verder. Zij heeft ook de basis gelegd voor het onderscheiden van verschillende groepen artrosepatiënten die elk een eigen ziektebeloop kennen. Bij sommige patiënten is vooral het bot aangedaan, terwijl bij andere patiënten vooral het kraakbeen aangetast is. Weer andere patiënten ontwikkelen geen schade maar houden wel pijnklachten. Patiënten kunnen gerichtere behandelingen krijgen door deze groepen te onderscheiden.