Zoeken

ADHD

(Attention Deficit Hyperactivity Disorder)

Wat is ADHD?

De afkorting ADHD staat voor Attention Deficit / Hyperactivity Disorder. Vrij vertaald betekent dat aandacht tekort met hyperactiviteit. ADHD komt veel voor bij kinderen. Uit onderzoek blijkt dat 3% tot 5% van kinderen onder de 16 jaar ADHD heeft. Maar ADHD kan ook bij volwassenen voorkomen, al ligt dit percentage beduidend lager: 1% tot 3%. Kinderen en volwassenen die aan ADHD lijden hebben vaker dan anderen problemen met: 

  • Aandacht en concentratie. 
  • Hyperactiviteit.
  • Impulsiviteit. 
  • Regulatie van hun acties. 

Een stoornis die verwant is aan ADHD, is ADD. Het verschil tussen deze twee aandoeningen is dat bij ADD de aandachtstoornis op de voorgrond staat en de hyperactiviteit ontbreekt. 

Oorzaak van ADHD

Hoewel de precieze oorzaak van ADHD nog niet bekend is, is het wel duidelijk dat drie factoren een grote rol spelen:

De werking van de hersenen

Onderzoek heeft aangetoond dat de hersenen van jongeren met ADHD anders zijn dan die van jongeren zonder ADHD. Zo blijkt dat bepaalde hersengebieden minder ontwikkeld zijn dan bij leeftijdsgenootjes. Ook is er bij leeftijdsgenootjes sprake van een verschil tussen de twee hersenhelften in de ontwikkeling, maar die verschillen zijn bij kinderen met ADHD veel kleiner. 

Verder heeft hersenonderzoek aangetoond dat de hersenen van kinderen en volwassenen met ADHD anders functioneren dan de hersenen van leeftijdsgenoten. Om boodschappen over te geven van de ene zenuw in de hersenen naar de andere zenuw, wordt gebruik gemaakt van neurotransmitters. Bij kinderen en volwassenen met ADHD zijn er verstoringen in deze neurotransmittersystemen gevonden. 

Erfelijkheid 

Als een van je ouders ADHD heeft, heb je als kind twee tot acht keer zoveel kans om ADHD te krijgen dan kinderen zonder een ouder met ADHD.  Het is nog niet volledig duidelijk welke genen een rol spelen, en wat zij dan precies doen.

Omgeving

De omgeving kan ook van invloed zijn bij het ontstaan van ADHD. De omgeving is een erg brede factor. Zo valt onder omgeving:

  • Relaties met anderen.
  • Ingrijpende gebeurtenissen.
  • Voeding. 
  • Middelengebruik.
  • Blootstelling aan toxische stoffen.
  • Blootstelling aan straling.
  • Ziekte of ongevallen tijdens de zwangerschap, de geboorte of daarna. 

Deze omgevingsfactoren kunnen van grote invloed zijn op een kind. Zo kan ADHD met behulp van een specifiek dieet worden verminderd. 

Symptomen van ADHD

De symptomen van ADHD verschillen per kind. Over het algemeen kun je ADHD onderverdelen in drie typen:

  • Het niet-oplettende type: dit type wordt ook wel ADD genoemd, omdat kenmerken als impulsiviteit en hyperactiviteit ontbreken. 
  • Het hyperactieve type: hierbij staat voor hyperactiviteit en impulsiviteit op de voorgrond. 
  • Het niet-oplettende en hyperactieve type: bij dit gecombineerde type spelen zowel de aandachts- en concentratieproblemen als hyperactiviteit een belangrijke rol. 

Volwassenen met ADHD hebben met name problemen met concentratie, planning en organisatie. De hyperactiviteit kan veel minder zijn bij volwassenen of kan zich op een andere manier uiten, namelijk als onrust in het hoofd, overmatig sporten, slecht slapen enzovoorts. 

ADHD bij kinderen kun je herkennen aan de volgende kenmerken: 

  • Moeilijk kunnen stilzitten.
  • Snel afgeleid zijn.
  • Moeilijk op hun beurt kunnen wachten.
  • Van de ene activiteit naar de andere hollen en niet rustig kunnen spelen.
  • Overdreven veel praten.
  • Niet luisteren naar wat anderen zeggen en anderen in de rede vallen.
  • Zich vaak in gevaarlijke situaties storten.
  • Moeilijk instructies op kunnen volgen.
  • Anders reageren op straf en beloning dan andere kinderen.
  • Veel dingen kwijtraken.
  • Moeite hebben om blijvend ergens hun aandacht op te richten.
  • Zichzelf moeilijk onder controle kunnen houden. 

Kinderen die overwegend onoplettend zijn, maar niet hyperactief (ADD) zijn juist vaak dromerig, passief en teruggetrokken. 

Typische eigenschappen van volwassenen met ADHD zijn: 

  • Te laat komen.
  • Druk praten. 
  • Eigenwijsheid.
  • Chaotisch en rusteloos gedrag. 
  • Moeite met autoriteit. 
  • Vaak wisselen van baan. 
  • Snel gefrustreerd zijn.

Overigens hebben volwassenen met ADHD vaak een lager prestatie- en opleidingsniveau dan je op grond van hun intelligentie zou verwachten. 

Problemen door ADHD

ADHD brengt een aantal problemen met zich mee. Deze zijn onder te verdelen in 3 groepen: 

  • Aandachts- en concentratiestoornissen.
  • Hyperactiviteit.
  • Impulsiviteit.

Bij de bespreking van de problemen zal vooral op de problemen bij kinderen worden gefocust. 

Aandachts- en concentratieproblemen

Kinderen met ADHD of ADD vinden het vaak lastig om hun aandacht (blijvend) op een taak te richten en zich niet te laten afleiden. Dit kan ontstaan doordat kinderen met ADHD minder goed in staat zijn om ‘onbelangrijke’ omgevingsprikkels te negeren. Ze luisteren bijvoorbeeld niet alleen naar hun ouders als die iets zeggen, maar horen ook de radio, de hond die aan het eten is, de pannen die staan te sissen op het fornuis enzovoorts. Dit heeft vaak tot gevolg dat kinderen met ADHD zich op school minder goed presteren dan hun leeftijdsgenootjes. 

Opvallend is dat kinderen met ADHD zich bij sommige activiteiten juist wel heel goed kunnen concentreren, maar dit kan alleen als ze iets verschrikkelijk leuk of interessant vinden, zoals bijvoorbeeld een bepaald computerspel. In de andere gevallen kost het veel meer energie om de aandacht erbij te houden. 

Hyperactiviteit

De hyperactiviteit uit zich vooral bij kleinere kinderen. Ze kunnen niet stilzitten en zijn voortdurend in beweging. Naarmate kinderen ouder worden, wordt de hyperactiviteit over het algemeen ook minder. Zelfs kinderen die geen drukte laten zien naar de buitenwereld hebben vaak veel drukte in hun hoofd. 

Impulsiviteit

Kinderen met ADHD kunnen erg impulsief zijn. Er wordt niet nagedacht over acties, maar er wordt gewoon gedaan. Andere kinderen hebben over het algemeen een innerlijke controle en een remfunctie die het gedrag regelt, maar bij kinderen met ADHD ontbreekt deze remfunctie.

Diagnose van ADHD 

Het is erg belangrijk dat de diagnose ADHD gesteld wordt door een expert. Zelf diagnoses stellen kan voor grote problemen zorgen. Als je vermoedt dat je kind ADHD heeft, moet je deskundige hulp inroepen. Hulp kan worden ingeroepen via:

  • De huisarts.
  • Bureau Jeugdzorg uit je eigen omgeving.
  • Een in ADHD gespecialiseerde kinderarts.

Aan de hand van een ADHD-checklist of test zal de deskundige veel vragen stellen. Deze vragen zijn nodig om vast te stellen of je kind misschien ergens anders druk van wordt dan van ADHD. De vragen gaan bijvoorbeeld over je gezondheid, maar ook over je thuissituatie en familiegeschiedenis. 

Als er een aanleiding wordt gevonden om te denken dat er geen sprake is van ADHD maar iets anders, dan zal er eerst in die richting aanvullend onderzoek gedaan worden. Pas als er geen andere oorzaak voor de problemen gevonden wordt, wordt de diagnose ADHD verder uitgezocht. Hiervoor is altijd informatie nodig van zowel de ouders als van de school. Soms is er meer onderzoek nodig, bijvoorbeeld een neuropsychologisch onderzoek. Dit onderzoek kan inzicht geven in:

  • Zwakke of juist sterke punten in het verstandelijk functioneren.
  • Intelligentie.
  • Aandachtsregulatie.
  • Geheugen.
  • Planning.
  • Organisatie.

Uiteindelijk wordt de diagnose ADHD gesteld op basis van een aantal criteria zoals die zijn vastgesteld in het internationale classificatiesysteem van de geestelijke gezondheidszorg. Onder de zes jaar is het erg lastig om een diagnose te stellen. Onder deze leeftijd zijn bijvoorbeeld ADHD en gewoon druk kleutergedrag, of ADHD en autisme nog lastig van elkaar te onderscheiden. 

Deze tekst is goedgekeurd door Drs. N.J.L. Buitelaar, psychiater. Dr. E.A.Fliers, kinderarts.

Volgende paginaBehandeling

Delen
ADHD spreekuur

EllenHuijsmans.jpgHeb je vragen over ADHD? Stel ze dan gratis in ons online spreekuur. Psycholoog Ellen Huijsmans beantwoordt al je vragen over ADHD.

Ga naar het ADHD spreekuur >>

Ziekenhuis.nl

Lees op Ziekenhuis.nl meer over de aandoening.

ADHD

Nieuwsbrief

Meld je aan voor de Gezondheidsplein nieuwsbrief en blijf moeiteloos op de hoogte van Gezondheidsplein en nieuwtjes rondom onderstande aandoening!

Video van de week

EHBO-instructie: hoe leg je een mitella aan?

Bekijk de video

Specials & Dossiers