Endometriose

Het weefsel dat aan de binnenkant van de baarmoeder zit heet endometrium: het baarmoederslijmvlies. Als dit weefsel door onbekende oorzaken buiten de baarmoeder terechtkomt, spreken we van endometriosis of endometriose. Het slijmvlies kan terechtkomen in de eileiders, eierstokken, de vagina of zelfs de darm, blaas en littekens van operaties in de buikwand. Aangezien het om echt baarmoederslijmvlies gaat vertonen deze stukjes weefsel ook de maandelijkse menstruatie. De organen ondervinden soms last van dit slijmvlies. Sommige vrouwen hebben helemaal geen last van klachten bij endometriose. De meesten echter helaas wel. Zij hebben last van zeer zware krampen en heftige buikpijn rond de periode van de ovulatie en de menstruatie. Ook kan endometriose pijn tijdens of na de geslachtsgemeenschap veroorzaken. Als bij endometriose bloedcysten aanwezig zijn in de buik, zijn zij vaak een oorzaak van een langdurige pijnlijke menstruatie. Maar ze zorgen ook soms voor andere problemen. Bloedcysten kunnen leiden tot ontstoken buikvlies, buikklachten met braken, koorts en rugklachten. De oorzaak van endometriose is onbekend. Sommige gynaecologen menen dat het aangeboren is, anderen zoeken de oorzaak in het feit dat er achtergebleven menstruatiebloed (met baarmoederslijmvlies) door de eileiders terugvloeit naar de buikholte. De aandoening staat in elk geval in verband met de menstruatiecyclus. Als de ovulatie nadert, vult het baarmoederslijmvlies zich met bloed, slijm en voedingsstoffen voor het eventueel bevruchte eitje. Dat gebeurt dan bij al het baarmoederslijmvlies: dus ook het endometriosisweefsel. Als bij een vrouw tijdens de ovulatie het eitje niet bevrucht wordt en de menstruatie optreedt, gaat al het slijmvlies bloeden. Bij endometriose betekent dat dat ook het endometriosisweefsel gaat bloeden. Het overtollige weefsel verliest bloed en andere opgeslagen stoffen net zoals het baarmoederslijmvlies dat in de baarmoeder doet. Maar in de baarmoeder kan het afval zich verwijderen via de vagina. Het bloed en afval van het endometriosisweefsel kan niet altijd weg. Het bloed komt terecht in de buikwand en irriteert het omringende weefsel. Daardoor ontstaan zogenaamde bloedcysten. Als bloed zich ophoopt in de eierstok, wordt dit een bruine massa die kan gaan verkleven. Dit lijkt op chocolade en men spreekt dan ook van chocolade-cysten. Cysten kunnen leiden tot verklevingen en verminderde vruchtbaarheid. De aandoening wordt meestal ontdekt tussen de 30 en 50 jaar, maar vaak bestaat de aandoening dan al langer. Meestal zijn er niet direct klachten en wordt de diagnose pas gesteld als het bijvoorbeeld niet lukt om zwanger te worden. Het duurt soms ook lang voordat de diagnose gesteld wordt doordat de klachten bij meer aandoeningen voor kunnen komen, zoals een spastisch colon. Endometriose komt meer voor bij vrouwen die geen kinderen hebben gehad. De ernst van de endometriose kan variëren. Een lichte mate van endometriose komt vrij veel voor en hoeft niet altijd behandeld te worden. Er kan geadviseerd worden om de pil door te slikken (dus zonder een stopweek in te lassen). De opbouw van nieuw slijmvlies wordt dan geremd. Soms is een hogere dosis hormonen nodig om het gewenste effect te bereiken. Deze zwaardere medicijnen zorgen tijdelijk voor overgangsverschijnselen. Bij ernstige endometriose kan de gynaecoloog operatief het teveel aan baarmoederslijmvlies verwijderen. Endometriose is een veel voorkomende oorzaak van onvruchtbaarheid bij vrouwen boven de 25 jaar. Bij 40% van alle vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen is endometriose de oorzaak.