Endometriose

Endometriose kan in een verder gevorderd stadium vruchtbaarheidsproblemen opleveren bij vrouwen. Daarom is het raadzaam op tijd een juiste diagnose te stellen. Tijdige ontdekking en behandeling kan latere ingrepen helpen voorkomen.

Om vast te stellen of een vrouw endometriose heeft, is het nodig een kijkoperatie uit te voeren. Dat gebeurt met een laparoscopie. Dit houdt in dat via een buisje in de buikholte wordt gekeken. De buik hoeft dus niet te worden opengemaakt: er worden drie of vier kleine gaatjes gemaakt in de buikwand. Dit onderzoek is niet bij elke vrouw noodzakelijk, maar wordt bijvoorbeeld aangeraden bij vrouwen die zes maanden lang hevige krampen hebben gehad of ongewenst kinderloos zijn. Voorafgaand aan deze operatie zal de arts een aantal vragen stellen over de menstruatiecyclus en pijnklachten.

De laparoscopie kan een tweeledig doel hebben. Allereerst wordt een biopsie verricht. Dat betekent dat wat baarmoederweefsel weggenomen wordt voor onderzoek. Ten tweede kan tevoren worden afgesproken dat mochten ongeregeldheden zoals cysten worden ontdekt, deze verholpen worden.

Een laparoscopie is de meest geëigende manier om een diagnose te stellen. Maar het baarmoederslijmvlies kan zich ook elders bevinden. Daarom worden ook wel vaginale en darmonderzoeken uitgevoerd. Een vaginaal onderzoek dient om na te gaan of de schede en de baarmoedermond normaal aanvoelen; of hierin geen verdikkingen of gevoelige plekken aanwezig zijn. Verwant hieraan is het rectovaginaal onderzoek. Dan wordt tijdens het vaginaal onderzoek een vinger in de anus gebracht om te kijken of er endometriosisweefsel is in de anus.

Om verder te kijken of de darmwand is aangedaan met overtollig weefsel, wordt er ook wel een echoscopie gedaan. Een bloed- en urineonderzoek wordt eventueel uitgevoerd om andere ziekten uit te sluiten. Wanneer de darmbewegingen tijdens de menstruatie pijnlijk zijn, kan het nodig zijn een foto van de dikke darm te laten maken. Daarmee kan de eventuele oorzaak van de pijn worden ontdekt.

Endometriose wordt behandeld met medicijnen of met een operatie. Je gynaecoloog bespreekt met je welke behandeling voor jou het meest geschikt is.

De medicinale behandeling van endometriose bestaat uit een hormoontherapie. Het toedienen van kunstmatige hormonen belemmert de groei van het baarmoederslijmvlies. Doordat de ovulatie wordt tegengehouden moeten de endometriosis-plekken verdwijnen.

Vaak wordt afgesproken dat een kijkoperatie (laparoscopie) wordt uitgevoerd. Vantevoren is niet duidelijk hoe de buikwand eruit zal zien. Dus kan worden afgesproken dat eventuele verklevingen en cystes verwijderd worden. Ook haardjes van endometriose kunnen door middel van laserstralen of verhitting weggebrand worden. Bij ernstige verklevingen door endometriose kan een laparoscopische operatie erg moeilijk of onmogelijk zijn.

Bij ernstige endometriose is een laparoscopisch weghalen of wegbranden van de endometriosisplekken niet voldoende. Bij grote endometriosis-plekken of bij endometriose op de darmen, wordt vaak een laparotomie aangeraden. Dit is ook een ingreep waarbij de gynaecoloog de plekken wegsnijdt of -brandt. Alleen is hierbij een open buikoperatie nodig.

Bij een zeer ernstige endometriosis zit het slijmvlies om de baarmoeder heen. Dan kan worden besloten dat het nodig is om de baarmoeder in zijn geheel te verwijderen: een hysterectomie. Ook kan hiertoe worden overgegaan als andere behandelingen niet aansloegen. Bij een hysterectomie wordt of alleen de baarmoeder weggehaald, of ook de eierstokken en de eileiders verwijderd. Dat laatste betekent dat de vrouw vervroegd in de menopauze komt. Een andere oplossing is een combinatie van een hormoontherapie en een chirurgische ingreep.