Kanker

Wat is kanker?

Kanker is geen op zichzelf staande ziekte. Het is een verzamelnaam voor een groep aandoeningen waarbij lichaamcellen zich ongecontroleerd vermenigvuldigen. Bij kanker is sprake van ongeremde celdeling. Deze celdeling komt echter niet tot stand omdat er behoefte aan is, maar cellen blijven zich zonder noodzaak delen. De cellen die ontstaan hebben bovendien een afwijkende vorm en kunnen niet goed functioneren. Bij uitbreiding van het aantal kankercellen ontstaat een veelvoud van deze afwijkende cellen. Deze vormen een kwaadaardige tumor. De cellen van zo'n tumor groeien onbeperkt door en dringen het omringende weefsel binnen. Daar richt de tumor vaak schade aan. Als de tumor groter wordt, kan deze ook druk uitoefenen op het omringende weefsel. Kanker kan ook ontstaan in bepaalde bloedcellen die in het beenmerg worden aangemaakt, of in het lymfestelsel. Een voorbeeld van kanker van bloedcellen is leukemie; een voorbeeld van kanker van het lymfestelsel is de ziekte van Hodgkin. Bij deze ziekten verstoren kankercellen de werking van het bloed en/of de lymfe (weefselvocht).

Uitzaaiingen

Kanker kan in elk deel van het lichaam voorkomen. Toch zijn er bepaalde voorkeurslokalisaties, plaatsen waar kanker vaker optreedt. Een belangrijk kenmerk van een kwaadaardige tumor is de neiging van de tumorcellen zich te verspreiden door het lichaam. Via de bloedbaan of de lymfevaten kunnen de tumorcellen zich verspreiden en op een andere plaats in het lichaam een nieuwe kankerhaard veroorzaken. Dit wordt een uitzaaiing (metastase) genoemd. Naast kwaadaardige (maligne) tumoren komen ook goedaardige (benigne) tumoren voor. Een voorbeeld van zo'n goedaardige tumor is een vetknobbel. Ook deze tumor ontstaat door overmatige deling van cellen. Maar deze deling komt op een gegeven moment wel tot stilstand. Bij een goedaardige tumor is er geen ingroei in omringend weefsel en treden geen uitzaaiingen op. Soms is het nodig een goedaardige tumor te verwijderen, bijvoorbeeld als deze klachten veroorzaakt. Gewoonlijk komt de tumor daarna niet meer terug. Alleen bij een kwaadaardige tumor is er sprake van kanker.

Oorzaak

De oorzaak van kanker is onbekend. Wel zijn er veel theorieën over het ontstaan van kanker. In ieder geval is bekend dat sommige stoffen of straling kanker kunnen bijdragen aan het eerder ontstaan. Radioactieve straling, sigarettenrook en diverse chemische middelen zijn hier een voorbeeld van. Sommige vormen van kanker komen familiair voor. Een berucht voorbeeld is borstkanker bij vrouwen. De genezing van kanker is afhankelijk van een aantal factoren. Stadium (uitbreiding naar lymfklieren en andere plaatsen in het lichaam) van de kanker, plaats van de tumor, leeftijd, lichamelijk conditie en de mogelijkheden van behandeling. Dikwijls zal bij kwaadaardige tumoren een combinatie van operatie, chemotherapiekuur en bestraling worden ingezet, afhankelijk van de individuele patiënt.