Autisme

Autisme is een stoornis in de persoonlijke ontwikkeling die op verschillende gebieden tot uiting kan komen:
-een stoornis in het sociale contact, met name in de sociale wederkerigheid;
-een stoornis in de verbale- en non-verbale communicatie;
-een stoornis in het verbeeldingsvermogen;
-een heel beperkt interesse- en activiteitengebied.

Sociaal
Contactstoornissen kunnen bij autistische mensen heel verschillend tot uiting komen. Sommige van hen zijn heel passief en nauwelijks betrokken bij de wereld die hen omringt. Anderen eisen op een heel claimende manier de aandacht van iemand op. Het invoelend vermogen ten aanzien van anderen en het doorzien van sociale situaties is ook zeer beperkt.

Communicatie
Ook op dit gebied zijn diverse varianten, van welbespraakten tot autisten die in het geheel niet spreken. Het gaat echter voornamelijk om al dan niet praten en niet om communicatie. Er is sprake van eenrichtingsverkeer in verbaal opzicht. Wat non-verbale communicatie betreft geldt dat mimiek en gebarentaal voor de autist vaak een bron van verwarring vormen.

Verbeeldingsvermogen
Deze autistische stoornis uit zich in een totaal gebrek aan verbeelding- en invoelingsvermogen en te weinig of teveel ontwikkelde fantasie (bij teveel fantasie verliest de autist zich daarin).

Interesses/activiteiten
De persoon in kwestie heeft alleen oog voor een aantal objecten, onderwerpen of activiteiten (draaiende wieltjes, treinen of het openen en sluiten van deuren). Hij of zij kan door dergelijke activiteiten geobsedeerd raken, waardoor interesse voor andere dingen nihil is. De ontwikkeling wordt daardoor ernstig belemmerd, het isolement van de autist neemt toe.

Autistische verschijnselen manifesteren zich meestal voor het derde levensjaar, verspreid over verschillende ontwikkelingsgebieden. Het ontwikkelingsprofiel is onevenwichtig. Vaak is het functioneringsniveau zowel hoog (op het gebied van getallen en techniek bijvoorbeeld) als laag (sociaal inzicht of aanpassingsvermogen bijvoorbeeld).

Een autist heeft een hersenfunctiestoornis waar (nog) geen oorzaak voor gevonden is. Er zijn sterke aanwijzingen dat erfelijke factoren een rol spelen. Soms gaat het autisme samen met een medisch ziektebeeld (epilepsie bijvoorbeeld).

Informatieverwerking verloopt bij autisten gestoord. Informatie wordt anders opgeslagen en verwerkt. Inzicht en logische samenhang ontbreekt. In plaats daarvan bestaat de wereld uit losse fragmenten. Autisten kunnen nauwelijks associëren en het vermogen om opgedane kennis op een breder vlak toe te passen is ontoereikend. In de voor hem of haar onoverzichtelijke wereld zoekt de autist naar zekerheid en veiligheid door zich vast te klampen aan details en vaste gewoontes. Vaak is een gedachte of bezigheid allesoverheersend en wordt deze steeds herhaald. Veranderingen kunnen leiden tot grote paniek. Voor de omgeving van een autist kan dit zeer verwarrend en onbegrijpelijk zijn.

Autistische stoornissen kunnen zeer variëren in ernst en verschijningsvorm. De kenmerken hoeven zich niet tegelijkertijd op alle fronten te manifesteren. De problematiek kan dan ook van tijd tot tijd variëren.
De stoornis komt voor bij mensen met uiteenlopende niveaus van verstandelijk functioneren, van hoog intelligent tot diep zwakzinnig. Toch zijn vooral mensen met een verstandelijke handicap autistisch (meer dan 80%). Mannen worden aanzienlijk vaker getroffen door autisme dan vrouwen (4 mannen op 1 vrouw).

Volgens epidemiologisch onderzoek uit Engeland, Scandinavië en de VS ontwikkelt 20 tot 25 op de 10.000 mensen een autistische stoornis.

Behalve klassiek autisme zijn er verschillende aan autisme verwante stoornissen. Hieronder valt onder meer het Asperger syndroom.
Als iemand kenmerken van autisme heeft, maar de andere verschijnselen passen niet binnen één van de gedefineerde autistische stoornissen, dan spreekt men van PDD NOS (Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified). Dit betekent letterlijk 'niet nader gespecificeerde ontwikkelingsstoornis in meerdere ontwikkelingsgebieden'.