Dwangstoornis

Wat is een dwangstoornis?

Wanneer je een dwangstoornis, dwangneurose of obsessieve compulsieve stoornis (OCS) hebt, kun je last hebben van zowel dwanggedachten (obsessies) als van dwanghandelingen (compulsies). Zowel dwanggedachten als dwanghandelingen ontstaan door je eigen gedachten of gevoelens.

Symptomen van een dwangstoornis

Wanneer je een dwangstoornis hebt, kun je last hebben van alleen dwanggedachten, alleen dwanghandelingen of van allebei. 

Bij dwanghandelingen voel je de drang bepaalde handelingen steeds opnieuw uit te voeren; je hebt jezelf niet onder controle. Smetvrees is een voorbeeld van een dwanghandeling. Ook controleren en ordenen kan een dwang worden. Als je de dwanghandeling niet uitvoert, word je angstig en onrustig. Dwanghandelingen worden vaak vooraf gegaan door dwanggedachten. Dwanggedachten bestaan uit vaak voorkomende onzinnige, angstaanjagende en ongewilde gedachten. Hierbij kun je denken aan de dwanggedachte om iemand anders een letsel toe te brengen. 

Bij zowel dwanghandelingen als dwanggedachten weet je dat de ze eigenlijk onzinnig en nutteloos zijn. Daarom schamen veel patiënten zich voor hun gedachten. Toch kun je soms zo door deze gedachten in beslag genomen worden, dat je niet meer normaal kan functioneren. Je bent bang dat er iets ergs met jezelf of anderen gebeurt, doordat je verkeerde dingen denkt. Om de angst bij dwang weg te krijgen moet je een aantal rituelen in je hoofd afwerken. Dit werkt op korte termijn, maar op lange termijn krijg je juist meer last van angsten omdat je met de rituelen de angstgedachte serieus neemt. 

Oorzaak van een dwangstoornis

Bij dwang is er sprake van een combinatie van oorzaken. Factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van dwangstoornissen zijn:

• Erfelijkheid: wanneer één van je ouders een dwangneurose heeft, is de kans drie tot vijf keer zo groot dat je zelf ook een dwangstoornis ontwikkelt.
• Jeugdervaringen: opgroeien in een emotioneel onveilige omgeving, met weinig aandacht voor je gevoelens of juist met overbezorgdheid kan een dwangstoornis veroorzaken.
• Stress.
• Ingrijpende gebeurtenissen: hierdoor kan je gevoel van veiligheid en zelfvertrouwen onder druk komen te staan.
• Lichamelijke veranderingen, bijvoorbeeld na een zwangerschap.