Legionella

Legionairsziekte wordt veroorzaakt door besmetting met een bacterie. De verschijnselen van de ziekte lijken op griep en longontsteking. Daarnaast kunnen symptomen optreden als diarree, spierpijn, buikpijn en verwardheid. Eén enkele legionellabacterie doet nooit kwaad, maar bacteriën kunnen zich bijzonder snel vermenigvuldigen. Onder bepaalde omstandigheden kan een enkele bacterie binnen een dag uitgroeien tot een kolonie van miljoenen bacteriën. Hiervoor heeft de bacterie goede voeding en de juiste temperatuur nodig. Dit verschil in aantallen bepaalt ook het verschil tussen besmetting en infectie. Van besmetting spreekt men al als er slechts één of weinig bacteriën te vinden zijn. In dat geval is iemand nog niet ziek. Zodra iemand er wel ziek van wordt, spreken we van een infectie. Op dat moment zijn er al miljoenen bacteriën in het lichaam. Het lichaam heeft een afweersysteem dat ziekteverwekkers (o.a. bacteriën en virussen) onschadelijk kan maken. De groei of vermenigvuldiging van bacteriën is altijd aan temperatuur gebonden. Bij een lage temperatuur kunnen bacteriën zich moeilijk vermenigvuldigen. Dat is ook de reden dat eten in de koelkast bij een temperatuur van 4°C langer goed blijft. De meeste bacteriën groeien het beste bij onze lichaamstemperatuur, dus op 37°C. Ook de legionellabacterie vormt alleen een gevaar bij wat hogere temperaturen. Legionella is lid van een familie van meer dan dertig soorten bacteriën. Er zijn inmiddels veertien zogeheten serotypen bekend, waarvan de typen 1, 4 en 6 het vaakst voorkomen. Legionella pneumophila, de meest ziekteverwekkende van deze familie, komt van nature voor in het oppervlaktewater. De bacterie overleeft in het water, maar blijft bij lagere temperaturen constant. Legionella gaat zich pas (explosief) vermenigvuldigen als de watertemperatuur boven de 20°C komt. Boven de 55°C is het weer te warm en stopt de vermenigvuldiging. Water dat lang tussen de 20 en 55°C verwarmd is, is dan ook een risico. Dit water kan ernstig verontreinigd raken met legionella. Gelukkig kan legionella-besmetting worden voorkomen. Daarvoor is het nodig dat de temperatuur in koudwaterleidingen onder de 15°C blijft, en die in warmwaterleidingen boven de 60°C. Artsen wordt geadviseerd om bij patiënten met een luchtweginfectie extra alert te zijn en de therapie zodanig in te stellen dat een eventuele Legionella-longontsteking wordt meebehandeld. Hiervoor worden antibiotica voorgeschreven zoals erytromycine, claritromycine of azithromycine. Legionella is ook wel bekend onder de naam 'veteranenziekte'. In de zomer van 1976 werd in een hotel in Philadelphia een reünie gehouden van Amerikaanse oorlogsveteranen. Dit liep uit op een ramp: onder de veteranen brak een ernstige epidemie uit, die een flink aantal doden eiste. Niemand begreep waar die plotselinge ziekteverschijnselen vandaan kwamen. De oorzaak van de ziekte werd na maanden speuren teruggevoerd op de aanwezigheid van een tot dan toe onbekende bacterie. Deze huisde in de watervoorziening en de airco-installatie. Een typische plaats waar legionella snel groeit en dus een bron van infectie kan veroorzaken. De naam 'legionella' of 'veteranenziekte' verwijst naar deze slachtoffers van de eerst bekende epidemie. Advies:

• Stel de Boiler minimaal af op 60 graden.
• Laat de douche op hoge temperatuur eerst enige minuten lopen met ramen en deuren open.
• Na gebruik van de douche het water nog enige tijd zeer warm nastromen en de douchebak goed desinfecteren.