Gezondheidsplein.nl

Borderline is een persoonlijkheidsstoornis. Het is een psychische aandoening die gepaard gaat met onder andere angst, depressiviteit en in de war zijn. Ooit is deze term gelanceerd als 'grens' tussen neurose en psychose. Maar die typering klopt niet. Borderline heeft wel wat symptomen van neuroses en psychoses, maar verschilt er in veel opzichten ook wel van.

Basiskenmerken van borderline zijn impulsiviteit en emotionele instabiliteit. Iemand met borderline gedraagt zich erg impulsief, maar overdenkt de consequenties van impulsieve daden niet of te laat. Die impulsiviteit kan extreme vormen aannemen en zich uiten in criminaliteit en verslaving. Daardoor hebben veel borderliners neigingen tot overmatig alcohol-, drugs-, of medicijngebruik, geldverkwisting, wisselende seksuele contacten en roekeloos autorijden. Eetstoornissen (bulimia en anorexia) komen ook voor.


De emotionele instabiliteit houdt sterke stemmingswisselingen in. Een borderline-patiënt kan plots in woede uitbarsten en kan van het ene op het andere moment heel somber of heel vrolijk worden. Maar zelden voelt zij of hij zich lang achtereen tevreden. Vaak klaagt de persoon in kwestie over leegte, verveling en zelfmoordgedachten.

Mensen met borderline hebben vaak moeite om contacten te leggen en te onderhouden. Ze hebben de neiging om mensen onder te verdelen in ?goede? en 'slechte' en hebben vaak veel intensieve relaties die kort duren: het is alles of niets.

Sommigen verwonden zich opzettelijk; ze reageren spanning op die manier af op hun lichaam. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in krassen of snijden in de huid, zichzelf verbranden met een sigaret of zelfs in zelfmoordpogingen.

Mensen met borderline kunnen vaak moeilijk alleen zijn. Dat kan samengaan met extreme paniek, waardoor alleen zijn soms krampachtig wordt vermeden. In extreme gevallen treden bij borderline psychotische verschijnselen op: het horen van stemmen, zien van beelden, overmatige achterdocht en in de war zijn. Dit kan een aantal uren tot enkele dagen duren. Er kunnen 'dissociatieve verschijnselen' optreden (zich los of verwijderd voelen). Dit betekent dat de patiënt het gevoel heeft in een lichaam te zitten waarbij hij niets voelt, niet echt bestaat. Een buitenstaander merkt dan dat de patiënt een afwezige indruk maakt en langzaam of warrig reageert.

Doordat borderliners vaak hoge verwachtingen hebben van zichzelf en anderen, raken ze ook snel teleurgesteld. Ze zijn daardoor sneller dan gemiddeld geneigd om relaties te verbreken of ontslag te nemen. Daardoor kunnen ze in een sociaal isolement raken en moeite hebben om goed in de maatschappij te functioneren.

Het is nooit bewezen dat een borderline-patiënt vaak iets traumatisch meegemaakt heeft in zijn vroege jeugd. Maar een hoog percentage meldt wel dat ze bijvoorbeeld zijn afgestaan voor adoptie, emotioneel verwaarloosd, mishandeld of seksueel misbruikt. Verder zijn er aanwijzingen dat genetische factoren een rol spelen. Borderline is mogelijk ook een gevolg van andere psychische problemen. Het zou bijvoorbeeld voorkomen bij mensen die zich erg moeilijk kunnen hechten. Dat komt vaak door een negatief beeld van zichzelf en de naasten, waardoor ze moeite hebben lange intieme relaties te onderhouden. Borderline ontstaat misschien ook bij mensen die moeite hebben met de onpersoonlijke manier waarop de huidige maatschappij in elkaar steekt: ze voelen zich overgeleverd aan zichzelf en zijn bang voor de buitenwereld. Ook een biologische stoornis zou de oorzaak kunnen zijn van borderline: een stoornis in de serotonine-huishouding (serotonine is een stof die zorgt voor de prikkeloverdracht tussen zenuwcellen).

Opvallend is dat borderline meer vrouwen dan mannen treft. Het is geen zeldzaamheid dat in een behandelcentrum voor borderliners 30 vrouwen en maar 1 of 2 mannen op een afdeling verblijven. Volgens deskundigen komt borderline vooral bij vrouwen voor doordat zij vaker slachtoffer zijn van seksueel misbruik. Bij vrouwen wordt het eerder als zodanig ontdekt. Vrouwen krijgen vaak een eetstoornis of zelfverwondend gedrag. Mannen met borderline komen vaak terecht in de verslavingszorg of het criminele circuit. Dat zij een psychische stoornis hebben, wordt dan vaak niet gezien. Borderline komt bijzonder veel voor: 1 of 2 op de 100 mensen krijgt er een bepaalde periode in zijn leven last van. Vaak komt het rond het twintigste levensjaar tot uiting. Wanneer er geen adequate behandeling plaatsvindt, zullen de symptomen zich blijven openbaren.




Goedgekeurd door: H. Vrij-Mazee, arts

Gezondheidsplein