Jetlag

Vermoeidheid, concentratiestoornissen, moeite met slapen, uitdroging en opgezette benen en voeten: na een lange vlucht kun je last hebben van een flinke jetlag. De verschijnselen kunnen zo hevig zijn, dat ze het plezier van een vakantie of het nut van een zakenreis behoorlijk kunnen belemmeren.

De belangrijkste oorzaak van een jetlag is het passeren van tijdszones. Onze biologische klok raakt hierdoor van slag en het kan dagen duren voordat dit ritme weer is hersteld. De biologische klok regelt ons slaapwaakritme en de aanpassing van hormoonspiegels gedurende een 24-uurs ritme. Het bioritme heeft ongeveer een dag nodig om zich aan te passen aan een uur tijdsverschil.
Naast ontregeling van het bioritme is er nog een aantal factoren van invloed: je lichamelijke conditie is er één van: ben je voor de vlucht al moe, opgewonden of gestresst, dan ben je vatbaarder voor een jetlag. Ook wat je onderweg eet en drinkt is van belang. Een glas alcohol in de lucht heeft een sterkere uitwerking dan op de grond, waardoor je eerder het risico loopt met een kater uit het vliegtuig te stappen. Ook de veelvuldige maaltijden kunnen bijdragen aan een jetlag: niet alleen heeft je lichaam deze bij de vlucht inbegrepen maaltijden niet altijd nodig, door de beperkte ruimte en het gebrek aan bewegingsmogelijkheid in het vliegtuig kan je last krijgen van maag- en darmproblemen.
Ten slotte speelt de omgeving een rol: de druk in de cabine en de droge atmosfeer kunnen klachten veroorzaken als hoofdpijn, een droge huid en keel. Ook ben je door de besloten ruimte van de cabine en de nabijheid van veel andere mensen vatbaarder voor bijvoorbeeld griep, verkoudheid en hoesten.

Doorgaans hebben mensen die oostwaarts reizen ('met de tijd mee') meer last van jetlags dan mensen die westwaarts reizen. Vliegen naar het noorden of zuiden heeft geen gevolgen voor je biologische klok, aangezien je geen tijdszones passeert. Wel kun je dan last hebben van de vermoeidheidsverschijnselen veroorzaakt door een langdurige vlucht, beperkte ruimte, etc. Kleine kinderen hebben gewoonlijk minder last van jetlags, omdat hun bioritme nog niet zo vast is ingesteld als bij volwassenen. Uiteraard spelen ook individuele factoren een rol: mensen die zich gemakkelijk aanpassen en onregelmatiger leven, hebben vaak minder last van jetlagverschijnselen.