Overgewicht

Wat is overgewicht?

Overgewicht is een syndroom waarbij er sprake is van teveel vetweefsel in het lichaam. Overgewicht ontstaat als je lichaam meer voedingsstoffen binnenkrijgt dan nodig is voor de de maximale energiebehoefte. De noodzakelijke hoeveelheid energie wordt namelijk uit de voedingstoffen gehaald en verbrand en het overschot slaat je lichaam op als reservevoorraad in de vorm van vet.

Overgewicht en obesitas behoren tot de belangrijkste volksgezondheidsproblemen van dit moment. Het is na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten. In 2007 kwam overgewicht voor bij 51 procent van de mannen en 42 procent van de vrouwen in Nederland.  Het aantal mensen met overgewicht in Nederland blijft toenemen. 

Wanneer heb je overgewicht?

Lichaamsgewicht

Aan de hand van je lichaamsgewicht kan worden bepaald of je overgewicht hebt. Je lichaamsgewicht wordt vergeleken met het normale of ideale gewicht van iemand van hetzelfde geslacht, dezelfde leeftijd en een vergelijkbare lichaamsbouw. Als je gewicht meer dan twintig procent boven de norm ligt, is er sprake van overgewicht.

Body Mass Index (BMI)

Een andere methode om te berekenen of je overgewicht hebt is aan de hand van de Body-Mass Index (BMI). Je kunt je BMI berekenen door je gewicht (kg), te delen door het kwadraat van je lengte (m) (BMI = gewicht / lengte² ). Aan de hand van je BMI kun je dan uit de volgende tabel aflezen of je overgewicht hebt:

Het BMI is echter wel een grove manier van meten, omdat het niet bij iedereen overeenkomt met de werkelijke hoeveelheid vet.

Wanneer er sprake is van overgewicht bij kinderen, is afhankelijk van de leeftijd. Een tabel met een overzicht hiervan is terug te vinden op de website van het Kenniscentrum Overgewicht.

Symptomen van overgewicht

Bij vrouwen met overgewicht slaat het lichaam het vet vooral op rond de heupen. Bij mannen wordt het vet opgeslagen ter hoogte van de buik.

Overgewicht geeft meestal niet direct ernstige lichamelijke klachten. Wel hebben mensen met overgewicht vaak last van onzekerheid en minderwaardigheidgevoelens.

Bij obesitas kunnen er wel lichamelijke klachten ontstaan. De extra kilo’s zorgen voor een zware belasting van je lichaam, waardoor je onder andere last kan krijgen van kortademigheid.

Gevolgen van overgewicht

Een te hoog gewicht is niet goed voor je gezondheid. Overgewicht kan een aantal bestaande aandoeningen verergeren:

• Longemfyseem;
• Suikerziekte (diabete type 2);
• Hoge bloeddruk;
• Aderverkalking (atherosclerose);
• Artrose (slijtage van de gewrichten);
• Hartfalen;
• Verhoogd vetgehalte (hyperlipidemie);
• Verhoogd insulinegehalte (hyperinsulinisme);
• Galsteenziekte.

Als er sprake is van obesitas is er ook een grotere kans op ziekten en aandoeningen zoals:

• Hart- en vaatziekten;
• Hoge bloeddruk;
• Suikerziekte (diabete type 2);
• Gewrichtsproblemen.

Omdat het vet zich bij mannen rond de buik ophoopt, lopen zij een groter risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten.

Oorzaken van overgewicht

Waar overgewicht door wordt veroorzaakt is niet altijd duidelijk. Erfelijkheid kan soms een rol spelen, maar de belangrijkste oorzaak van overgewicht is te veel ongezond eten en te weinig bewegen. Soms kunnen psychische factoren een rol spelen. Je gaat dan meer eten als je verdrietig bent of problemen hebt.

Risicogroepen voor het ontwikkelen van overgewicht zijn:

• Mensen met een lage sociaal economische status (SES);
• Allochtonen;
• Chronisch zieken en gehandicapten;
• Mensen die stoppen met roken;
• Kinderen van ouders met overgewicht;
• Kinderen met een laag geboortegewicht en vervolgens een snelle inhaalgroei.

Lees meer in het Dossier Overgewicht.