Aneurysma

Wat is een aneurysma?

Een aneurysma is een plaatselijke verwijding van een bloedvat. De verwijding ontstaat doordat de wand van het bloedvat op die plek dun en zwak is geworden en dus gaat uitzetten.

Een aneurysma kan jaren blijven zitten zonder dat je er iets van merkt. Vaak wordt een aneurysma dan ook per toeval door een arts ontdekt. Een aneurysma brengt echter wel gevaren met zich mee. Er zijn twee belangrijke gevaren die op de loer liggen. 

Ruptuur 

Ten eerste kan een aneurysma scheuren waardoor er een grote bloeding ontstaat. Doordat de wand van het vat op de plek van de verwijding zo kwetsbaar is, kan er relatief makkelijk een scheurtje, ofwel ruptuur, in ontstaan. In het geval van een ruptuur is er sprake van een levensbedreigende situatie en moet er onmiddellijk worden ingegrepen. Hoe wijder het aneurysma is, hoe groter de kans op een ruptuur.

Embolie 

Daarnaast zorgt het aneurysma voor een soort werveling van de bloedstroom waardoor zich bloedstolsels kunnen vormen. Als een deel van zo’n stolsel losschiet, wordt deze met de bloedsstroom meegevoerd en kan hij voor een verstopping zorgen in een kleiner bloedvat. Je spreekt dan van een embolie.

Een aneurysma kan in elke slagader en in het hart voorkomen. De voorkeurslocatie in het hart is de linker hartkamer (na een hartinfarct). De bekendste en meest voorkomende plek voor een aneurysma is de aorta, ook wel de buikslagader of de grote lichaamsslagader genoemd. 

Een aneurysma van de aorta in de buikholte wordt een aneurysma aorta abdominalis (AAA) genoemd. Het aneurysma kan ook iets hoger in de aorta zitten, in de borstholte. Dan spreek je van een aneurysma aorta thoracalis (AAT). 

De aorta heeft normaal een diameter van zo’n 2 à 3 cm. Bij een diameter die 1,5 keer groter is dan normaal spreken we van een aneurysma. Het aneurysma groeit geleidelijk en vaak zonder klachten te geven. Wanneer de diameter van de verwijding kleiner is dan 5 cm, dan is er een zeer kleine kans op een ruptuur. Vanaf een diameter van 6 cm neemt die kans snel toe.

Het aneurysma zoals hierboven beschreven, wordt ook wel ‘waar aneurysma’ genoemd. Alle delen van de vaatwand zijn hierbij uitgerekt. Er bestaat ook zoiets als een ‘vals aneurysma’, ofwel een aneurysma spurium. Bij dit aneurysma bestaat de vaatwand in het aangedane gebied alleen nog maar uit de buitenste laag van de vaatwand of zelfs alleen uit bloedstolsel na een perforatie door een trauma.

Oorzaken van een aneurysma

Een aneurysma ontstaat meestal als gevolg van atherosclerose. Atherosclerose ontstaat op haar beurt door de algemene risicofactoren voor hart- en vaatziekten: roken, overgewicht, hoge bloeddruk en een hoog cholesterol. 

Een aneurysma kan in zeldzamere gevallen ook worden veroorzaakt door aangeboren bindweefselziekten (zoals de ziekte van Marfan) of door een infectie van de aorta.

Symptomen van een aneurysma

Het verraderlijke van een aneurysma is dat je er heel lang zonder klachten mee kunt rondlopen. Vaak wordt een aneurysma per toeval door de arts ontdekt tijdens lichamelijk onderzoek of beeldvormend onderzoek voor een andere aandoening.

Soms kan druk van de verwijde slagader op een omliggend orgaan wel klachten veroorzaken. Je kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan slikklachten doordat de slokdarm enigszins wordt verdrukt of zenuwuitval wanneer een aneurysma in de hersenen een zenuw verdrukt.